Marco van Basten, een van de meest gevierde Nederlandse voetballers aller tijden, wordt op 31 oktober 62 jaar. Het is een moment om terug te kijken op een loopbaan die hem een plaats in de wereldvoetbalgeschiedenis opleverde, en op een leven dat sterk verbonden is gebleven met de sport.
Van Basten werd geboren in Utrecht en groeide op in een omgeving waarin voetbal centraal stond. Zijn talent viel al vroeg op, en hij maakte de overstap naar het professionele voetbal bij Ajax, de club waar hij zijn belangrijkste jaren als speler doorbracht. Als spits stond hij bekend om zijn techniek, zijn afronding en zijn vermogen om wedstrijden op eigen houtje te beslissen. Die kwaliteiten maakten hem snel tot een van de meest gevreesde aanvallers van Europa.
Met Ajax won hij meerdere landstitels en Europese prijzen, en hij groeide uit tot een icoon van het Nederlandse voetbal. Zijn internationale carrière in het Nederlands elftal kreeg een hoogtepunt op het EK van 1988 in West-Duitsland, waar Oranje de titel veroverde. Van Basten maakte in dat toernooi enkele van de meest geroemde doelpunten uit de voetbalgeschiedenis, waaronder de volley tegen de Sovjet-Unie in de halve finale en het slotdoelpunt van de finale tegen die ploeg.
Zijn carrière werd echter ook getekend door blessures. Problemen met zijn enkels beperkten zijn speelmomenten in de jaren daarna en dwongen hem uiteindelijk om op relatief jonge leeftijd te stoppen met het spelen op het hoogste niveau. Dat hij ondanks die tegenslagen zijn status wist te behouden, zegt veel over de impact die hij op het spel had.
Na zijn actieve loopbaan bleef Van Basten betrokken bij het voetbal, onder meer als trainer en als commentator. Hij bekleedde ook functies binnen het Nederlandse voetbalwereld en bleef een gewaardeerde stem in discussies over het spel. Zijn verjaardag wordt daarmee niet alleen een persoonlijke mijlpaal, maar ook een moment waarop het Nederlandse voetbal stilstaat bij een speler die het decennia lang heeft gedefinieerd.
Het verhaal van Van Basten is ook dat van een speler die vroeg in zijn carrière al hoge verwachtingen moest waarmaken. Bij Ajax groeide hij uit tot een spits die de competitie en het Europese toneel naar zijn hand zette, en zijn combinatie van snelheid, balbeheersing en beslissende afwerking maakte hem tot een referentiepunt voor jonge aanvallers in Nederland. Zijn stijl werd door trainers en commentatoren vaak beschreven als elegant, maar tegelijk doeltreffend.
Op het EK van 1988 vormde hij samen met andere spelers van het Nederlands elftal een ploeg die jarenlang als voorbeeld van aanvallend voetbal werd genoemd. De titel in West-Duitsland blijft het bekendste resultaat uit zijn interlandcarrière en wordt in Nederland nog altijd met grote waardering herdacht. Voor veel supporters staat zijn naam sindsdien gelijk aan dat toernooi.
Dat zijn blessureleed zijn loopbaan vroeg beëindigde, is voor veel waarnemers een van de grote voetbalmisverstanden van zijn generatie geworden. Van Basten zelf stond er in latere interviews op dat zijn werk in het voetbal niet alleen door zijn doelpunten werd bepaald, maar ook door de manier waarop hij met tegenslag omging. Die openhartigheid heeft hem ook na zijn spelerscarrière geloofwaardig gemaakt als commentator en adviseur.