Fabrikanten en importeurs van meubels worden binnen vier jaar verantwoordelijk voor de inzameling en het hergebruik van de producten die zij op de markt brengen. Het kabinet verwacht nog dit najaar een eerste conceptplan klaar te hebben. Daarmee moeten afgedankte banken, keukenkasten en bedden niet langer in de verbrandingsoven belanden, maar worden gerecycled of hergebruikt.
Jaarlijks wordt in Nederland zo'n 2 miljard kilo aan nieuwe meubels verkocht, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureaus Tauw en Rebel. Ongeveer 260 miljoen kilo afgedankte meubels krijgt een tweede leven via online verkoopplatformen of kringloopwinkels. Het grootste deel komt echter terecht in de milieustraat en verdwijnt daarna in de verbrandingsoven. Materialen als hout, metaal, textiel en schuim kunnen vaak goed opnieuw worden gebruikt.
«Meubels gaan steeds minder lang mee», zegt Jacolien Eijer, directeur van de NVRD, de belangenbehartiger voor gemeenten bij de afvalinzameling. «De meeste meubels die in de milieustraat komen, belanden uiteindelijk in de verbrandingsoven.» Dat is zonde, vindt het kabinet. Daarom worden producenten en importeurs uiterlijk in 2030 verantwoordelijk gemaakt voor de inzameling en recycling of het hergebruik van hun producten.
Een groeiend aantal gemeenten en publieke afvalbedrijven wacht daar niet op en is zelf al begonnen met het recyclen van meubels. Inmiddels zijn er zes demontagehallen door heel Nederland. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt halen de meubels daar uit elkaar. Een van de betrokken afvalbedrijven is Cure Afvalbeheer, dat de inzameling verzorgt in Eindhoven, Valkenswaard en Geldrop-Mierlo.
«We halen alle boxsprings en banken uit elkaar die we via de milieustraten binnenkrijgen», zegt Twan de Waal van Cure. «Banken zonder nietjes met veel karton zijn in 20 minuten uit elkaar. Andere zijn lastiger en kosten een half uur.» Boxsprings zijn nog moeilijker. «Daar zit een harde kant van hout vastgeniet. Die nietjes krijg je er bijna niet uit.»
De materialen uit de meubels worden opnieuw gebruikt. Zo worden van het kunststof onder meer bierkratten en boodschappenmandjes gemaakt, van het hout nieuwe badkamermeubels, en van het leer dierenriemen en barbecueschorten. Daarnaast is kostenbesparing een belangrijk motief. Hoe meer afval wordt verbrand, hoe meer verbrandingsbelasting er moet worden betaald. Die belasting is nu al hoog en stijgt de komende jaren verder. Dat voelen burgers in de portemonnee via de afvalstoffenheffing. «Hoe minder wij hoeven te verbranden, hoe lager de afvalstoffenheffing», zegt De Waal.
Meubelfabrikanten en -importeurs gaan nu dus de kosten betalen. «Daardoor komt er een prikkel richting de producenten om meubels te maken die makkelijker uit elkaar te halen zijn, beter te repareren en te hergebruiken en langer meegaan», aldus NVRD-directeur Eijer. Een aantal bedrijven is zelf al begonnen. Zo heeft IKEA een terugkoopservice en kunnen klanten hun meubels repareren met reserve-onderdelen. Kantoormeubelbedrijf Ahrend knapt kantoormeubilair op om dat weer te verkopen.
Volgens Eijer is het vooral belangrijk dat bij de invoering duidelijke doelstellingen komen voor duurzamer ontwerp en hergebruik van materialen in meubels. Bijvoorbeeld dat een bepaald percentage verplicht uit gerecycled materiaal moet bestaan. «Dan ontstaat er een markt voor en wordt het economisch rendabel.»
Brancheverenigingen van meubelfabrikanten CBM en RND staan achter de invoering van de producentenverantwoordelijkheid. Wel moet het volgens CBM op een «werkbare manier» gebeuren. RND vindt dat er eerst gegevens moeten komen hoeveel meubels «op een rendabele wijze» gerecycled en hergebruikt kunnen worden voordat er doelen worden gesteld.
De gemeenten hopen op samenwerking met de fabrikanten. «Meubelproducenten nemen zo veel mogelijk zelf oude meubels in als ze nieuwe verkopen. Voor het overige deel helpen gemeenten graag mee om ze in te zamelen», zegt Eijer. Ook bij de recycling verwachten de gemeenten een rol te blijven spelen. «Het zal best lastig worden voor bedrijven om dat op een goede manier te doen.»