Blokkades van snelwegen of het spoor worden in de regel strafrechtelijk aangepakt. Dat hebben burgemeesters, het Openbaar Ministerie, de korpschef van de politie en justitieminister David van Weel afgesproken. De afspraak volgt op recente acties met trekkers bij boerendemonstraties, waarbij het eerder misging.
Achterin een file die door zo’n actie ontstond, gebeurde een dodelijk ongeluk. Die gebeurtenis was voor de betrokken partijen aanleiding om de aanpak van blokkades te herzien. De nieuwe lijn houdt in dat de politie bij een blokkade niet alleen bestuursrechtelijk, maar ook strafrechtelijk kan optreden tegen degenen die de weg of het spoor blokkeren.
De afspraak is dinsdag gemaakt tussen de drie partijen en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het Openbaar Ministerie gaat beoordelen in welke gevallen strafrechtelijk optreden passend is. De korpschef van de politie is betrokken om te zorgen dat de uitvoering in de praktijk eenduidig gebeurt.
Burgemeesters spelen een rol bij de handhaving van de openbare orde. Zij kunnen een blokkade beëindigen via bestuursrechtelijke maatregelen, maar de nieuwe afspraak maakt duidelijk dat strafrechtelijke vervolging in de regel zal volgen. Daarmee willen de partijen een duidelijk signaal afgeven dat het blokkeren van cruciale infrastructuur niet wordt getolereerd.
De aanleiding voor de afspraak is een reeks protestacties van boeren, waarbij trekkers snelwegen en andere doorgaande routes blokkeerden. Bij een van die acties ontstond een lange file, waarna achterin die file een dodelijk ongeval gebeurde. De precieze omstandigheden van dat ongeluk zijn niet bekendgemaakt, maar het incident heeft geleid tot hernieuwde aandacht voor de risico’s van blokkades.
De afspraak geldt voor blokkades van snelwegen en het spoor, maar de strekking is breder: het gaat om het beschermen van de doorstroming en de veiligheid op cruciale verkeersaders. De partijen benadrukken dat demonstreren een grondrecht is, maar dat dit recht niet mag leiden tot gevaarlijke situaties of het lamleggen van de infrastructuur.
Hoe de strafrechtelijke aanpak in de praktijk precies wordt toegepast, moet nog verder worden uitgewerkt. Het Openbaar Ministerie zal per geval beoordelen of er sprake is van strafbare feiten, zoals opruiing, belemmering van het verkeer of gevaarzetting. De politie krijgt de opdracht om bij blokkades gericht te handhaven en bewijs te verzamelen voor strafrechtelijke vervolging.
De afspraak past in een bredere discussie over de aanpak van protestacties die de openbare orde verstoren. Eerder riepen verschillende partijen al op om harder op te treden tegen blokkades, vooral na incidenten met gewonden of dodelijke slachtoffers. Met deze afspraak willen burgemeesters, OM, politie en minister duidelijkheid bieden over de te volgen lijn.
De komende periode zal moeten blijken hoe de afspraak uitpakt bij eventuele nieuwe acties. De betrokken partijen zeggen vast te houden aan de nieuwe lijn en zullen bij blokkades niet langer volstaan met een waarschuwing of een bestuurlijke maatregel alleen.