De onduidelijkheid over de belasting op spaargeld, beleggingen en vastgoed houdt langer aan. Coalitiepartijen VVD, D66 en CDA hebben de afgelopen weken tevergeefs geprobeerd overeenstemming te bereiken over de toekomst van box 3. Ze willen het huidige wetsvoorstel, dat in de Eerste Kamer ligt, vooruitschuiven. Dat blijkt uit de uitgelekte Prinsjesdagstukken.
Het plan was dat vanaf 2028 een nieuw systeem van belastingheffing in werking zou treden, waarbij mensen belasting betalen over hun daadwerkelijke rendement. Als de wet vertraging oploopt, is de kans groot dat die datum niet wordt gehaald. In dat geval blijft de huidige vorm van belastingheffing intact, waarbij de Belastingdienst rekent met een fictief rendement. Dat is gunstig voor mensen die hogere winsten maken, maar de schatkist loopt daardoor ruim 2 miljard euro per jaar mis.
Het plan voor 2028, waar de coalitie dus vanaf wil, hield in dat beleggers jaarlijks belasting betalen over het rendement op spaargeld en beleggingen, ook als die winst nog vastzit in aandelen. Dat stuitte op grote weerstand bij veel partijen. Voor de zomer werd de stemming in de Eerste Kamer daarom uitgesteld. Staatssecretaris Eerenberg van Financiën kreeg de tijd om voor Prinsjesdag met nieuwe voorstellen te komen, maar de coalitie kan het over geen van die voorstellen eens worden.
Achter de discussie ligt een fundamentele vraag: wat is een eerlijke manier van belasting heffen over vermogen? Partijen als PvdA en D66 voelden de afgelopen jaren voor een vermogensaanwasbelasting, waarbij je elk jaar betaalt over de winst die je hebt gemaakt, ook als die winst nog vastzit in bijvoorbeeld aandelen. Het nadeel is dat mensen belasting betalen over geld dat ze nog niet in handen hebben.
Partijen als VVD, CDA, PVV, JA21 en BBB geven de voorkeur aan een volledige vermogenswinstbelasting. Daarbij betaal je alleen belasting op het moment dat je bijvoorbeeld aandelen of cryptomunten verkoopt. Nadeel van die methode is dat belastingbetalers de verkoop eindeloos kunnen uitstellen om belasting te ontwijken. De verwachting is dat een meerderheid daarmee akkoord gaat.
De coalitie wil nu in één keer toewerken naar een volledige vermogenswinstbelasting. Hoe die er precies uit moet komen te zien, is nog onduidelijk. De coalitie wil dat samen met vakbonden en werkgeversorganisaties bepalen. Tot nu toe werd een volledige winstbelasting door opeenvolgende bewindslieden tegengehouden, omdat die pas in 2032 kan worden ingevoerd, onder andere vanwege de beperkte ict-capaciteit bij de Belastingdienst.
Daarnaast is het een kostbare weg: ambtenaren van het ministerie van Financiën hebben berekend dat de schatkist daardoor in totaal 22 miljard euro minder binnenkrijgt dan gepland. Hoe die tegenvaller moet worden betaald, is niet duidelijk. De politiek steggelt al jaren over hoe er in box 3 belasting moet worden geheven. In de Tweede Kamer was een meerderheid voor het huidige wetsvoorstel, maar VVD en CDA dreigen nu in de Eerste Kamer tegen te stemmen.