De directeur van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) roept de politiek op om de enkelband een vaste optie te maken in de rechtbank. Dat zegt hij in de podcast De Dag. Door de aanhoudende tekorten aan cellen zouden niet alle veroordeelden de gevangenis in hoeven. De Tweede Kamer debatteert morgen over de problemen in de gevangenissen.
De oproep komt op een moment dat bijna 3000 mensen die tot een gevangenisstraf zijn veroordeeld vrij rondlopen in afwachting van een plek in een cel. Nog eens 3000 gevangenen zijn eerder vrijgelaten vanwege de tekorten. De problemen in de gevangenissen blijken moeilijk op te lossen, en volgens de DJI-directeur is een keuze van de politiek onvermijdelijk.
In de podcast vertelt Martin Miles dat hij twee keer een enkelband heeft gedragen. Ondanks de grotere vrijheid voelde het voor hem als een straf. «Je kunt niet zomaar werken en moet op bepaalde tijden thuis zijn», zegt hij. Tegelijk kan de enkelband volgens hem veroordeelden die slechts een paar maanden moeten zitten wel helpen. Zij raken vaak veel kwijt als ze de cel in moeten, zoals werk of huisvesting.
Politiek verslaggever Jorn Jonker licht in de podcast de politieke verhoudingen toe. Coalitiepartij VVD wil niets weten van de enkelband als alternatief. De liberalen vinden de enkelband geen echte straf. Coalitiepartners D66 en CDA zijn juist voor. Met Pro is er zelfs een meerderheid voor het voorstel. Ook staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) overweegt de enkelband, bleek dit weekend in het tv-programma Buitenhof.
Het debat in de Tweede Kamer van morgen draait om de vraag hoe het cellentekort en de wachtlijsten voor veroordeelden moeten worden aangepakt. De DJI-directeur hoopt dat de politiek duidelijkheid geeft over de inzet van de enkelband. Daarmee zouden rechters de mogelijkheid krijgen om de enkelband als zelfstandige straf op te leggen, in plaats van alleen als alternatief voor voorlopige hechtenis of als voorwaarde bij een voorwaardelijke straf.
De gang naar de rechter en de tenuitvoerlegging van straffen staan onder druk door het tekort aan cellen. Veroordeelden die hun straf nog moeten uitzitten, blijven langer op vrije voeten. Dat roept vragen op over de rechtvaardigheid en de geloofwaardigheid van het strafsysteem. De enkelband wordt al gebruikt, maar vooral bij kortgestrafte veroordeelden en in de fase voorafgaand aan een celstraf. De DJI-directeur wil dat de enkelband een volwaardige optie wordt in de rechtszaal, zodat rechters bij hun vonnis kunnen kiezen voor elektronisch toezicht in plaats van een celstraf.
Voorstanders wijzen erop dat de enkelband veroordeelden in staat stelt om te blijven werken en hun sociale netwerk te behouden. Tegenstanders, onder wie de VVD, vinden dat de enkelband te weinig leed toevoegt en daardoor geen echte straf is. Het debat in de Tweede Kamer moet duidelijk maken of er een meerderheid is om de enkelband wettelijk te verankeren als zelfstandige straf. De uitslag is van belang voor duizenden veroordeelden die nu wachten op een cel.