De nieuwe fusiepartij Progressief Nederland (Pro) moet een keuze maken in het Europees Parlement: aansluiten bij de sociaaldemocratische fractie of bij de Groenen. De acht Europarlementariërs van de partij zijn hierover openlijk verdeeld. Vier willen naar de sociaaldemocraten, vier naar de Groenen. Het is voor het eerst dat de Europarlementariërs zich publiekelijk uitspreken over de kwestie.
Een woordvoerder van de Pro-fractie noemt het een lastige situatie. De Europarlementariërs opereren nu vanuit één Pro-fractie, maar zitten in twee verschillende politieke groepen in het Europees Parlement. „Ze willen het liefst bij beide families blijven en verbinden”, zegt de woordvoerder. „Maar als ze moeten kiezen, willen de Groenen bij de Groenen en de sociaaldemocraten bij de sociaaldemocraten.”
Het partijbestuur stelde een commissie in met oud-PvdA’er Mariëtte Hamer en oud-GroenLinkser Nel van Dijk. Zij adviseerden Pro om zich aan te sluiten bij de sociaaldemocraten. De partijtop heeft dat advies overgenomen. De leden van Pro krijgen deze maand via een referendum het laatste woord. De stemming loopt van 18 tot en met 25 september.
De vier ‘groene’ Europarlementariërs van Pro spraken zich vandaag via LinkedIn uit voor de Europese Groene Partij (EGP). Tineke Strik schrijft: „Ik kies de partij die het dichtst bij de waarden van Pro staat. Wetenschappelijke analyses laten zien dat dit de Groenen zijn.” Ook oud-GroenLinkser Judith Sargentini pleit voor aansluiting bij de Groenen. Ze wijst op de bosbranden van de afgelopen zomer: „Klimaat is hét onderwerp van nu.”
Oud-PvdA’er Paul Tang kiest juist voor de sociaaldemocraten. „Het is ongelukkig dat we moeten kiezen”, zegt hij. „Alleen nu we moeten kiezen, kies dan voor de grote sociaaldemocratische fractie. Want daar heb je de meeste impact.” De sociaaldemocraten zijn met 135 zetels de op een na grootste fractie in het Europees Parlement. De Groenen verloren bij de laatste verkiezingen en komen met 53 zetels op de zesde plaats.
De twee politieke families liggen op veel punten dicht bij elkaar, maar er zijn duidelijke verschillen. De Groenen leggen meer nadruk op klimaat en milieu, terwijl de sociaaldemocraten sterker focussen op werk, inkomensverdeling en sociale zekerheid. Ook op landbouwgebied verschillen de families: de Groenen benadrukken natuur en dierenwelzijn, de sociaaldemocraten hebben meer oog voor de positie van boeren.
Tot de Europese verkiezingen van 2029 kunnen de Europarlementariërs van Pro in beide fracties actief blijven. Daarna moeten ze opnieuw bepalen bij welke Europese politieke familie ze zich aansluiten. De partijtop hoopt dat de Nederlandse samenwerking ook Europees als inspiratie kan dienen om de twee fracties te laten fuseren. Binnen andere Europese lidstaten bestaan daar echter grote bezwaren tegen.
De uitslag van het referendum zal waarschijnlijk de helft van de Europese Pro-fractie teleurstellen, maar zal volgens de woordvoerder niet tot grote verdeeldheid leiden. „Ze beseffen ook dat ze na dit referendum als één fractie door blijven gaan, dus ze willen de verhoudingen graag goed houden.”