Urzędnicy mogą wejść do domów bez wcześniejszej zapowiedzi, a mieszkańcy są zobowiązani ich wpuścić w godzinach od 6:00 do 22:00. Celem kontroli jest sprawdzenie, czym w domach ogrzewa się ludzie, i ograniczenie emisji zanieczyszczeń powietrza. Jak podał Portal Samorządowy w materiale opublikowanym 5 listopada 2026 roku, w ramach takich kontroli urzędnicy sprawdzają, jakie paliwo jest wykorzystywane do ogrzewania, a także mogą skontrolować paliwo przechowywane na posesji.
Według przekazanych informacji urzędnicy mogą pobrać próbkę popiołu do badania. Odmowa wpuszczenia upoważnionych urzędników jest zagrożona karą. Zasady te są powiązane z egzekwowaniem przepisów antysmogowych oraz ograniczaniem emisji z ogrzewania, a więc z działaniami mającymi poprawić jakość powietrza w miejscowościach, w których dominuje ogrzewanie indywidualne.
Przykładem egzekwowania tych przepisów jest Gostynin, gdzie 41-letni mieszkaniec został już ukarany mandatem za spalanie w piecu niedozwolonych materiałów. Straż Miejska w Gostyninie zapowiedziała kolejne kontrole, co oznacza, że lokalne służby nie ograniczają się do jednorazowych interwencji. Zgodnie z informacjami przekazanymi w materiale kara za spalanie w piecu w 2026 roku może wynieść do 5000 zł.
Z dostępnych informacji wynika, że w sprawach kontroli pojawiają się także powiązane doniesienia o kontrolach prowadzonych w skali kraju, rozpoczynających się już o godzinie 6 rano. Nie wiadomo jednak, ile gmin prowadzi obecnie tego typu działania i jak często mogą być one przeprowadzane w każdym gospodarstwie domowym. Tej informacji nie podano także w przekazanym materiale.
Nie jest również jasne, czy wszystkie wymienione kary obowiązują jednolicie w całym kraju. Z przekazanych notatek nie wynika dokładna podstawa prawna ani sposób wdrażania kontroli na poziomie lokalnym, dlatego zakres uprawnień urzędników w poszczególnych gminach wymaga dalszego sprawdzenia. Mieszkańcy, którzy chcą poznać zasady obowiązujące w ich miejscowości, powinni zwrócić się bezpośrednio do lokalnego urzędu lub straży miejskiej.