Premier Benjamin Netanyahu van Israël is anderhalve week voor de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 gewaarschuwd dat de organisatie een grote aanval voorbereidde. Hij zou niets met die informatie hebben gedaan en deze ook niet hebben gedeeld met de inlichtingendiensten. Dat onthullen twee journalisten van de Israëlische krant Haaretz in een boek.
De waarschuwing zou afkomstig zijn geweest van de president van de Verenigde Arabische Emiraten, Mohamed bin Zayed. In een telefoongesprek van 45 minuten zou hij Netanyahu hebben verteld dat Hamas-leider Yahya Sinwar een grote aanval aan het voorbereiden was. Netanyahu ontkent dat het gesprek heeft plaatsgevonden en spreekt van een absolute leugen.
De auteurs baseren hun boek op gesprekken met tientallen bronnen in Israël en daarbuiten, onder wie hooggeplaatste functionarissen en een Palestijnse adviseur van Bin Zayed. In september 2023 organiseerde Sinwar een ontmoeting met een Fatah-functionaris die in het boek Coal Eyes wordt genoemd. Fatah is de Palestijnse partij die de macht heeft op de bezette Westelijke Jordaanoever.
Sinwar uitte tijdens die ontmoeting zijn frustratie over de vastgelopen gesprekken tussen Israël en Hamas. Zeg tegen de Israëliërs dat als ze geen vooruitgang boeken, ik een enorme verrassing voor ze in petto heb, zou hij hebben gezegd. Hij sprak daarbij over een zilal, een aardbeving. De Fatah-functionaris schrok van dat woord, maar was bang dat hij van samenspanning met Sinwar zou worden beschuldigd als hij de Israëlische veiligheidsdiensten zou inlichten.
In plaats daarvan deelde hij de informatie met president Bin Zayed. Die schrok eveneens en liet de functionaris nogmaals aan Sinwar vragen wat hij bedoelde. De Hamas-leider zou duidelijk hebben gemaakt dat hij een angstaanjagende operatie voorbereidde. Daarop lichtte Coal Eyes alsnog de Israëlische veiligheidsdiensten in. Toen die weinig actie leken te ondernemen, belde Bin Zayed Netanyahu zelf.
De Israëlische president Isaac Herzog bevestigt tegenover de auteurs dat Bin Zayed erg bezorgd was over een aanval van Hamas. Hij sprak hier in de maanden voorafgaand aan de oorlog vaak met mij over, aldus Herzog. De emir leek aan te voelen dat de regio op het punt stond te ontploffen. Tijdens het gesprek met Netanyahu zou Bin Zayed hebben gezegd dat hij zich zorgen maakte over een grote Hamas-aanval die niet alleen tot bloedvergieten zou leiden, maar ook tot destabilisatie in de hele regio.
Tot Bin Zayeds verbazing zou Netanyahu kalm hebben gereageerd en hebben gezegd dat Israël op elk scenario was voorbereid. Toch werd Israël op 7 oktober 2023 overvallen door de aanval. Bijna 1200 mensen werden gedood, zowel burgers als militairen. 251 mensen werden als gijzelaar meegenomen naar de Gazastrook.
De timing van het verhaal komt op een gevoelig moment, zegt NOS-correspondent Midden-Oosten David Poort. Israël gaat over zeven weken naar de stembus en in de campagnes van de oppositie wordt al lange tijd gehamerd op de vraag wie verantwoordelijk was voor het falen op 7 oktober. Netanyahu heeft de verantwoordelijkheid vooral bij het leger en de veiligheidsdiensten neergelegd. Als premier tijdens de aanval heeft hij nooit verantwoording afgelegd. De beschuldiging dat hij voorkennis zou hebben gehad, kan hem daarom raken.
Netanyahu's kantoor heeft het verhaal afgedaan als een absolute leugen. De onthulling is echter koren op de molen van de oppositie. Al sinds 2023 eist een groot deel van de Israëlische bevolking een onafhankelijk onderzoek naar 7 oktober, iets waar Netanyahu altijd voor is gaan liggen.
Het is niet de eerste keer dat naar buiten komt dat Israël informatie had over een mogelijke Hamas-aanval. Vorig jaar concludeerde het Israëlische leger zelf dat het de plannen van Hamas jarenlang verkeerd had ingeschat. Het leger ging er niet van uit dat Hamas uit zou zijn op een grootschalige oorlog. Ook signalen op de dag vóór 7 oktober werden genegeerd. Eerder onthulde The New York Times al dat Israël ruim een jaar voor de terreuraanval de plannen van Hamas in handen had. In dat document werd een gedetailleerd plan besproken dat vrijwel geheel overeenkwam met de aanval van 7 oktober. Het tijdstip van de aanval werd daarin niet genoemd.