Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) wil de euthanasiewet uitbreiden zodat euthanasie ook mogelijk wordt voor mensen met dementie die wilsonbekwaam zijn geworden. Dat voorstel ligt nu op tafel en moet een einde maken aan een schrijnende juridische impasse. Vandaag kunnen patiënten met dementie enkel euthanasie krijgen zolang ze wilsbekwaam zijn. Eens ze de ziekte verder gevorderd is en ze niet meer in staat zijn om hun wil kenbaar te maken, is euthanasie wettelijk niet meer mogelijk — zelfs als ze dat vooraf uitdrukkelijk hebben gevraagd.
Debby (49) hoopt dat de politiek nu eindelijk werk maakt van die uitbreiding. Haar vader Luc (53) lijdt aan dementie. «Papa zit opgesloten in zijn lichaam, maar ik mag geen beslissing voor hem maken», getuigt ze. Ze wil haar kinderen niet sneller achterlaten dan nodig, maar beseft dat de huidige wet haar voor een onmogelijke keuze plaatst. Ook Gert (61) en Lucs vrouw Els (53) getuigen over de dagelijkse realiteit van de ziekte. «Als het zover is, wil ik euthanasie, ja. Maar toch niet om 5 vóór 12? Dat is te snel!», klinkt het bij een van hen.
Het voorstel van Verlinden moet ervoor zorgen dat een voorafgaande wilsverklaring ook geldig blijft wanneer iemand wilsonbekwaam is geworden. Nu botst die wens vaak met de wet, waardoor patiënten en hun families machteloos toekijken hoe de ziekte verder woekert. De getuigenissen maken duidelijk dat er nood is aan duidelijkheid: mensen willen zelf kunnen beslissen over het einde van hun leven, ook als ze die beslissing op een later moment niet meer kunnen herhalen.
De discussie over euthanasie bij dementie is al jaren een gevoelig politiek dossier. Voorstanders wijzen op het zelfbeschikkingsrecht en de waardigheid van de patiënt. Tegenstanders vrezen misbruik en benadrukken de bescherming van kwetsbare mensen. Met het voorstel van Verlinden komt er nu een concreet wetsvoorstel op tafel, maar of dat ook een meerderheid haalt, is nog niet duidelijk. De komende weken zal blijken of de politiek de handschoen opneemt.
Voor Debby en de andere getuigen is de kwestie allesbehalve abstract. Zij leven elke dag met de gevolgen van een wet die volgens hen niet meer aangepast is aan de realiteit van dementie. «Ik wil mijn kinderen niet sneller achterlaten dan nodig», zegt Debby. Haar verhaal staat symbool voor een groeiende groep mensen die vinden dat de wetgever niet langer mag wegkijken. De bal ligt nu bij het parlement.