Minister Boekholt-O'Sullivan grijpt in in de makelaarssector. Ze kondigde aan zelf toezicht te willen houden op de hele branche via een landelijk beroepsregister en een klachtenloket. Doel is huizenkopers meer transparantie en duidelijkheid te geven over het koopproces. Makelaars worden dan landelijk geregistreerd en gebonden aan wettelijke gedragsnormen. Wie zich daar niet aan houdt, kan uit het ambt worden gezet.
De minister reageert op signalen van kopers over misstanden. Sinds augustus meldden zich bij het meldpunt van Vereniging Eigen Huis (VEH) meer dan 900 mensen met klachten over makelaars. Ook de NOS sprak huizenzoekers en kopers met negatieve ervaringen. Zo worden kopers onder druk gezet om een hoger bod uit te brengen, terwijl ze niet weten of dat nodig is. Door de krappe huizenmarkt voelen ze zich vaak genoodzaakt mee te gaan in het advies van de makelaar. Sommige kopers ervaren ook dat aankoop- en verkoopmakelaars onderlinge afspraken hebben buiten hen om. Meerdere kopers zeggen dat vaste regels meer rust zouden geven in het koopproces.
Vereniging Eigen Huis ziet in het ingrijpen een erkenning van de problemen. «Consumenten mogen niet langer de dupe worden van een ondoorzichtig koopproces. Duidelijke regels en een professionele makelaarssector zijn onmisbaar voor een gezonde woningmarkt», schrijft de VEH.
Ook makelaarsverenigingen reageren in eerste instantie positief op de aangekondigde gedragsregels. «Een consument moet bij iedere makelaar kunnen vertrouwen op een helder en transparant biedproces», zegt Tristan Bons van Vastgoed Nederland. De branchevereniging is vooral tevreden met de registerplicht die vastlegt wie in Nederland het makelaarsberoep uitoefent. Op dit moment kan een makelaar die uit de ene vereniging wordt geschorst of gezet gewoon zelfstandig doorgaan. Straks kan een makelaar die na een tuchtuitspraak uit het register wordt geschreven niet meer verder. Bons zegt wel te balen dat de wetgeving er nu pas lijkt te komen. «De consument had een hoop ellende bespaard kunnen blijven. Een kleine groep die het niet zo nauw neemt met de regels, kan het vertrouwen in een hele beroepsgroep beschadigen.»
De NVM steunt de registratieplicht eveneens, maar vindt dat de minister nog moet uitwerken hoe de kwaliteit van het makelaarsvak gewaarborgd blijft, bijvoorbeeld met opleidingseisen. «Een registratie of een biedlogboek maakt iemand nog geen deskundige makelaar», zegt voorzitter Lana Goutsmits-Gerssen. De NVM en Vastgoed Nederland verplichten hun leden nu al tot verschillende opleidingen en trainingen. Goutsmits-Gerssen hoopt dat de minister in de regels opneemt dat een makelaar die opleidingen en trainingen ook doet bij de aanmelding in het register. «Een wettelijk register wekt de verwachting dat een makelaar gekwalificeerd is. Zonder vakbekwaamheidseisen maak je die verwachting niet waar. Dat is schijnzekerheid. De consument verdient een wettelijke kwaliteitsgarantie die inhoud heeft», zegt ze.
Niet iedere makelaar zit te wachten op extra opleidingseisen. Bart-Jan Mutters, makelaar in Leerdam, zegt: «Ik vind het goed dat er meer transparantie komt voor de consument, maar we hopen dat de opleidingsdruk niet gaat toenemen, omdat we juist al zoveel trainingen zelf doen hier.»
De minister gaat de komende tijd in gesprek met de makelaarssector en werkt daarna de plannen uit. Ze hoopt begin 2027 met de concrete voorstellen te komen.