Premier Bart De Wever (N-VA) staat voor een van de zwaarste opdrachten van deze regering: hij moet 10 miljard euro vinden om de federale begroting in evenwicht te brengen. Dat zal onvermijdelijk gepaard gaan met drastische saneringsmaatregelen. De centrale vraag is niet alleen waar dat geld vandaan moet komen, maar ook hoe lang Vooruit nog bereid is om die inspanningen te steunen.
Binnen de regeringstop groeit de spanning over de begroting. De federale regering moet een meerjarenpad uitstippelen, en de Vlaamse partijen liggen nog ver uit elkaar over het startpunt van de besparingsoefening. Dat bleek eerder al uit reacties op de federale begroting, die door sommigen als een «operatie waarheid» voor de regering wordt beschouwd. De cijfers zijn immers niet mals: België is een uitgavenkampioen, maar telkens opnieuw gaat het debat over hogere belastingen in plaats van over structurele besparingen.
Voor Vooruit is de rek stilaan vol. De partij stapte in de federale regering met de belofte om sociale correcties af te dwingen, maar volgens critici heeft ze zich te snel tevreden gesteld met symbolische maatregelen. «De partij mag haar huid echt duurder beginnen te verkopen», klinkt het in politieke kringen. Dat betekent concreet dat Vooruit bij de komende begrotingsonderhandelingen meer eist dan cosmetische ingrepen. De vraag is of De Wever die prijs wil betalen, dan wel of hij op zoek gaat naar alternatieven binnen zijn eigen meerderheid.
De budgettaire puzzel is complex. De federale regering moet niet alleen het tekort terugdringen, ze moet ook rekening houden met de Europese begrotingsregels en de economische realiteit. De saneringsmaatregelen die op tafel liggen, raken aan uiteenlopende domeinen: van de sociale zekerheid tot de overheidsinvesteringen en de belastingen. Elke maatregel stuit op verzet, hetzij bij de linkerzijde van de coalitie, hetzij bij de rechterzijde. Vooruit heeft al laten verstaan dat het niet zal meestappen in een louter besparingsverhaal zonder sociale compensaties.
De positie van Vooruit is des te delicater omdat de partij zich in een moeilijke electorale positie bevindt. Na de verkiezingen van 2024 stapte ze in de federale regering, maar de achterban is kritisch. Als Vooruit te veel toegeeft, riskeert ze haar geloofwaardigheid bij de eigen kiezers te verliezen. Als ze te hard op de rem staat, dreigt de regering te vallen of dreigt De Wever zonder haar verder te moeten. Dat maakt de partij tot een lastige maar onmisbare partner in de begrotingsonderhandelingen.
De komende weken worden beslissend. De regeringstop moet een akkoord zien te vinden over de begroting, en de druk op De Wever neemt toe. Hij zal niet alleen de cijfers moeten doen kloppen, maar ook de politieke evenwichten binnen zijn coalitie moeten bewaren. Voor Vooruit is het duidelijk: de partij wil geen symbolische maatregelen meer, maar echte toegevingen. De vraag is of De Wever die kan en wil geven, of dat hij op zoek gaat naar een andere uitweg. Een ding is zeker: de begroting wordt een test voor de hele regering.