Bij elke olieverversing wordt de oude motorolie uit het carter gelaten en afgevoerd. Veel automobilisten denken dat die olie daarna simpelweg wordt weggegooid. Dat is niet het geval: afgewerkte motorolie is een waardevolle grondstof die, mits goed ingezameld en verwerkt, opnieuw bruikbaar kan worden gemaakt.
Het uitgangspunt is dat motorolie tijdens het rijden niet 'opraakt' in de zin van verdwijnen, maar vervuild raakt. Verbrandingsresten, metaaldeeltjes, water, brandstofresten en oxidatieproducten hopen zich op in de olie. Daardoor verliest de olie zijn smerende en beschermende eigenschappen. De basisolie zelf blijft echter in essentie bruikbaar, mits de verontreinigingen en additieven die versleten zijn er zorgvuldig uit worden gehaald.
Die verwerking gebeurt in een raffinaderij voor gebruikte olie. Eerst wordt de afgewerkte olie verzameld en gefilterd om grove deeltjes te verwijderen. Vervolgens volgt een ontwatering en een behandeling waarbij lichte verontreinigingen en brandstofresten worden afgescheiden. Daarna wordt de olie onder vacuüm gedestilleerd, waardoor de basisoliefracties van de rest worden gescheiden. Als laatste stap worden nieuwe additieven toegevoegd, zodat de geraffineerde olie weer aan de eisen voor motorolie voldoet.
Het resultaat is een basisolie die qua kwaliteit kan concurreren met nieuwe basisolie, al hangt de precieze prestatie af van de zuiveringsmethode en de gebruikte additieven. Om die reden stelt de sector hoge eisen aan het proces en aan de keuring van het eindproduct. Geraffineerde olie moet voldoen aan dezelfde specificaties als conventionele motorolie voordat ze op de markt mag komen.
Voor automobilisten is het vooral belangrijk dat gebruikte olie niet in het milieu terechtkomt. Afgewerkte motorolie is schadelijk voor bodem en water; één liter kan een grote hoeveelheid water vervuilen. Daarom is inlevering bij een erkend inzamelpunt, zoals een garage of een milieustation, de juiste route. Wie zelf olie verwisselt, dient de oude olie in een afgesloten recipiënt op te slaan en af te voeren naar een daarvoor bestemd punt.
Het hergebruik van motorolie past in een bredere ontwikkeling richting circulaire grondstoffen in de automotive-sector. Doordat geraffineerde basisolie minder afhankelijk maakt van nieuwe aardoliegrondstoffen, levert het zowel een milieuvoordeel als een grondstoffenvoordeel op. Voor de eindgebruiker verandert er weinig aan het gebruik van motorolie: de olie moet nog steeds voldoen aan de specificaties van de fabrikant en de juiste viscositeit hebben voor het motortype.
Automobilisten kunnen er verder op letten dat ze bij de olieverversing de voorgeschreven specificaties van de autofabrikant aanhouden. Of de olie uit hergebruikte of nieuwe basisolie is gemaakt, is op het etiket meestal niet direct zichtbaar; wat wel telt, is de norm waaraan de olie voldoet. Wie zeker wil zijn van de juiste keuze, raadpleegt het onderhoudsboekje of vraagt de garage naar de benodigde specificatie.