Politicoloog Bart Maddens (KU Leuven) acht vervroegde federale verkiezingen in november nu onwaarschijnlijk. Enkele maanden geleden sloot hij die piste nog niet uit, maar vandaag wil hij zijn hand er niet meer voor in het vuur steken. «Een regering kan altijd stoemelings vallen, maar het is nu te riskant», zegt hij.
De vraag of de regering het einde van het jaar haalt, houdt de Belgische politiek al maanden in de ban. Premier Bart De Wever (N-VA) leidt een federale regering die het moeilijk heeft met de begroting. Een begrotingsakkoord is nodig om het hoofd boven water te houden, maar de onderhandelingen verlopen stroef. Als de regering er niet in slaagt om de begroting op tijd rond te krijgen, dreigt een crisis die tot vervroegde verkiezingen kan leiden.
Maddens gelooft echter niet dat het zo ver zal komen. Hij wijst erop dat een regering altijd kan vallen, maar dat de politieke kosten nu te hoog zijn. De partijen die deel uitmaken van de federale coalitie hebben er alle belang bij om te blijven regeren. Nieuwe verkiezingen zouden de politieke verhoudingen alleen maar kunnen veranderen, en dat is een risico dat de huidige partners liever vermijden.
De federale regering onder leiding van De Wever staat voor een moeilijke opdracht. De begroting moet worden bijgestuurd om aan de Europese eisen te voldoen, maar de maatregelen die daarvoor nodig zijn, liggen politiek gevoelig. De regering moet besparen en tegelijkertijd de economie ondersteunen. Dat maakt de onderhandelingen bijzonder complex.
De politicoloog benadrukt dat een regering altijd kan vallen, maar dat de timing nu te riskant is. De partijen in de coalitie weten dat nieuwe verkiezingen hen niet noodzakelijk voordeel opleveren. Bovendien zou een val van de regering het vertrouwen van de burger in de politiek verder kunnen schaden. Dat is een bijkomende reden waarom de huidige partners liever blijven doorwerken.
De uitspraken van Maddens komen op een moment dat de politieke spanning in België toeneemt. De regering-De Wever wordt geconfronteerd met kritiek van oppositiepartijen, die stellen dat het begrotingsbeleid te weinig daadkrachtig is. Tegelijkertijd zijn er binnen de coalitie meningsverschillen over de te volgen koers. Die spanningen maken de situatie er niet eenvoudiger op.
Toch blijft de vraag of de regering het einde van het jaar haalt, relevant. De begroting is een testcase voor de stabiliteit van de federale regering. Als de partijen erin slagen een akkoord te bereiken, kan de regering verder. Lukt dat niet, dan dreigt een politieke crisis. Maddens acht die crisis nu minder waarschijnlijk dan enkele maanden geleden, maar sluit ze niet volledig uit.
De politicoloog blijft voorzichtig. Hij wil niet voorspellen dat de regering valt, maar ook niet dat ze zeker standhoudt. «Een regering kan altijd stoemelings vallen», herhaalt hij. Dat betekent dat de politieke realiteit onvoorspelbaar blijft, zelfs als de meeste signalen wijzen op een voortzetting van de huidige coalitie.
Voor de burger is de belangrijkste vraag of de regering erin slaagt om de begroting op orde te brengen zonder de sociale zekerheid of de economie te veel te schaden. De beslissingen die de komende weken worden genomen, zullen bepalen of België een periode van politieke instabiliteit tegemoet gaat of niet. Maddens ziet in ieder geval geen reden om nu verkiezingen te verwachten.