Een nieuwe Europese wet die de verhuur van woningen via platforms als Airbnb reguleert, zorgt voor onrust in Nederland. De wet, die vanuit Brussel wordt ingevoerd, geeft particulieren in beginsel onbeperkt ruimte om hun woning aan toeristen te verhuren. Tegelijkertijd hebben Nederlandse gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam en Utrecht juist strenge beperkingen ingesteld voor deze vorm van verhuur. De vraag is nu of de Europese regelgeving die lokale beperkingen overbodig maakt of juist ondergraaft.
De nieuwe Europese wetgeving is opgesteld om de vakantieverhuurmarkt transparanter te maken en misstanden aan te pakken. Platforms zoals Airbnb moeten gegevens over verhuurders en het aantal overnachtingen gaan delen met nationale en lokale overheden. Zo willen de Europese autoriteiten beter zicht krijgen op de omvang van de markt en kunnen handhaven op regels die er al zijn. Voor verhuurders betekent dit dat zij zich moeten registreren en een registratienummer moeten tonen in hun advertenties.
In Nederland ligt de situatie echter gevoelig. Gemeenten als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht hebben de afgelopen jaren juist geprobeerd de vakantieverhuur aan banden te leggen om de woningnood te verlichten en overlast in woonwijken tegen te gaan. Zo geldt in Amsterdam een maximum van dertig nachten per jaar voor het verhuren van een hele woning aan toeristen. In andere grote steden gelden vergelijkbare beperkingen. De nieuwe Europese wet lijkt daar nu dwars doorheen te zitten, omdat die uitgaat van het recht van particulieren om hun woning vrijelijk te verhuren.
De spanning tussen de Europese regels en de Nederlandse gemeentelijke aanpak roept vragen op over de juridische houdbaarheid van de lokale beperkingen. Als Brussel particulieren onbeperkt toestaat hun woning aan toeristen te verhuren, kunnen gemeenten dan nog wel hun eigen strengere regels handhaven? Juristen wijzen erop dat Europese regelgeving doorgaans boven nationale en lokale wetgeving gaat, maar dat er ook ruimte is voor uitzonderingen als het gaat om volkshuisvesting en leefbaarheid. Die uitzonderingen moeten dan wel expliciet worden gemaakt.
Voor woningeigenaren die hun huis incidenteel willen verhuren om wat bij te verdienen, lijkt de Europese wet op het eerste gezicht gunstig. Zij zouden straks zonder gemeentelijke beperkingen hun woning het hele jaar door kunnen aanbieden aan toeristen. Tegelijkertijd vrezen voorstanders van strengere regels dat dit de toch al krappe woningmarkt verder onder druk zet. Woningen die permanent aan toeristen worden verhuurd, onttrekken immers woningen aan de toch al schaarse voorraad voor bewoners.
De uitkomst van deze botsing tussen Europese en Nederlandse regels is nog onduidelijk. Het is de vraag of de nieuwe wetgeving gemeenten dwingt hun beleid aan te passen of dat er een juridische oplossing komt die beide niveaus met elkaar verzoent. Duidelijk is wel dat de spanning tussen het Europese streven naar een vrije interne markt en de lokale behoefte aan regulering voorlopig niet is opgelost. Gemeenten wachten nu op duidelijkheid vanuit Den Haag en Brussel over de precieze reikwijdte van de nieuwe regels.