De mode-industrie staat bekend om haar enorme ecologische voetafdruk, maar in Milaan wordt een nieuwe stap gezet om daar verandering in te brengen. Tijdens de eerste Stati Generali dell'Upcycling komen ontwerpers, producenten en beleidsmakers samen om upcycling te promoten als een volwaardig industrieel systeem, niet langer als een loutere marketingtruc. Het evenement wil de mode transformeren van een lineair model — waarbij kleding na gebruik wordt weggegooid — naar een circulair model waarin hergebruik en reparatie centraal staan.
Upcycling, het creatief herverwerken van bestaande materialen tot nieuwe producten, is de laatste jaren populair geworden bij bewuste consumenten. Tot nu toe bleef het vaak beperkt tot kleinschalige initiatieven of limited editions van gevestigde merken. De Stati Generali willen daar verandering in brengen door upcycling te verankeren in de hele productieketen. Dat betekent niet alleen het hergebruiken van stoffen, maar ook het ontwerpen van kleding die makkelijk te repareren en te demonteren is, zodat onderdelen opnieuw kunnen worden ingezet.
De bijeenkomst in Milaan brengt verschillende partijen samen: modehuizen, textielfabrikanten, technologiebedrijven en overheidsinstanties. Samen onderzoeken ze hoe upcycling kan worden opgeschaald van niche naar mainstream. Daarbij komen vragen aan bod zoals: welke infrastructuur is nodig om textielafval te verzamelen en te sorteren? Hoe kunnen ontwerpers worden opgeleid om circulair te denken? En welke rol kunnen digitale platforms spelen bij het traceren van materialen?
Italië is een belangrijke speler in de Europese mode-industrie, met een sterke textielsector in onder meer Prato en Biella. De keuze voor Milaan als locatie onderstreept het belang van het initiatief. De stad herbergt tal van modehuizen en designstudio's, maar kampt ook met de keerzijde van de fast fashion: grote hoeveelheden textielafval. Door upcycling te omarmen, hoopt de sector niet alleen het milieu te sparen, maar ook een concurrentievoordeel op te bouwen in een markt die steeds meer waarde hecht aan duurzaamheid.
De Stati Generali dell'Upcycling zijn niet de eerste poging om de mode circulair te maken. Verschillende merken experimenteren al met gerecycleerde materialen en reparatiediensten. Toch blijft de impact beperkt zolang het bij losse projecten blijft. Het evenement in Milaan wil daarom een blauwdruk leveren voor een systemische aanpak. Dat betekent onder meer dat er normen moeten komen voor de kwaliteit van upcycled materialen, en dat consumenten duidelijk moeten worden geïnformeerd over de herkomst en de levensduur van hun kleding.
Een van de uitdagingen is economisch: upcycling is arbeidsintensiever dan het produceren van nieuwe kleding uit goedkope grondstoffen. Om concurrerend te zijn, zijn innovaties nodig in automatisering en logistiek. Ook beleidsmaatregelen kunnen een rol spelen, bijvoorbeeld door belastingvoordelen voor circulaire bedrijven of strengere regels voor textielafval. De Europese Unie werkt aan een strategie voor duurzame textiel, wat de plannen in Milaan extra relevant maakt.
Voor de Belgische consument is de boodschap herkenbaar: ook hier groeit de vraag naar duurzame mode en reparatiediensten. Initiatieven zoals kledingruilbeurzen en naaiateliers winnen aan populariteit. De ontwikkelingen in Milaan kunnen ook bij ons navolging krijgen, zeker als grote merken zich achter de circulaire principes scharen. Uiteindelijk draait het om een mentaliteitsverandering: kleding is geen wegwerpproduct, maar een object dat jarenlang kan meegaan en telkens opnieuw waarde kan krijgen.