Een paar dagen voordat het kabinet met een begroting wil komen die op brede steun in de Kamer kan rekenen, is daar nog geen zicht op. Partijen waarmee de coalitie over links of rechts zou kunnen samenwerken, reageerden vandaag afwijzend. Pro-leider Klaver zegt dat het „muurvast” zit, SGP-Kamerlid Flach stelt dat ze „er nog lang niet” zijn en JA21-Kamerlid Hoogeveen vindt dat een „totaalplaatje ontbreekt”. Alle drie verwijten het kabinet dat het geen keuzes maakt en iedereen te vriend wil houden.
Het kabinet wil onder meer miljardeninvesteringen in defensie betalen door vanaf 2028 te snijden in sociale uitkeringen, een vrijheidsbijdrage in te voeren en het eigen risico in de zorg te verhogen. Voor dat laatste is geen meerderheid in de Kamer. Voor de defensie-investeringen is die er wel, maar partijen verschillen van mening over de financiering.
Vicepremier Van den Brink (CDA) benadrukte voorafgaand aan de gesprekken dat het kabinet bereid is „grote stappen” te zetten. Klaver zei daar echter niets van te hebben gezien. „Het kabinet lijkt zich vooral zorgen te maken over de positie van miljonairs”, aldus de Pro-leider. Volgens hem zijn gewone mensen de dupe en accepteert Pro nooit bezuinigingen op ziekte- en werkloosheidsuitkeringen. Op de vraag of Pro zelf stappen richting het kabinet zet, antwoordde Klaver bevestigend. Hij noemde het redden van de begroting van minister Sjoerdsma (D66) en de stikstofplannen als voorbeelden.
SGP en JA21, die vorige week nog „hoopvol” waren, spraken nu van „stevige gesprekken” en een „lastig proces”. SGP-Kamerlid Flach zei dat het totaalplaatje „niet in balans” is, zonder details te geven. De SGP stelt als voorwaarde dat een medisch-ethische rode lijn niet wordt overschreden. De partij wil niet dat een wet met versoepelingen voor draagmoederschap in behandeling komt en wil een proef met verlate abortussen rond 22 weken voorkomen. Daarnaast wil de SGP, net als veel andere partijen, dat de vrijheidsbijdrage omlaag gaat.
JA21-Kamerlid Hoogeveen sprak van een „soort kicking the can down the road”: een blikje dat maar voortgetrapt wordt. Hij noemde het geheel „kleurloos”, met een coalitie die zonder keuzes vooruit blijft schuiven. JA21 is tegen verhoging van de vermogensbelasting, zoals Pro wil. De VVD is daar ook tegen, maar welke kant het opgaat blijft onduidelijk. „Je kunt niet iedereen tevreden stellen”, aldus Hoogeveen. Hij zag wel enkele JA21-wensen terug in de gesprekken, maar daar stond dan op andere terreinen weer iets tegenover.
BBB-fractievoorzitter Vermeer, die voor het eerst op gesprek was bij minister Heinen (VVD), wees op de positie van zijn partij in de Eerste Kamer. „Als mensen kunnen rekenen kan het niet zonder ons”, zei Vermeer. De kans dat de BBB de begroting zonder aanpassing van de stikstofplannen steunt, is klein. Pro steunt juist alleen als die plannen niet wijzigen. Het kabinet blijft positief; Heinen sprak vrijdag van een „afrondende fase”. Volt-leider Dassen, ook voor het eerst op gesprek, zag daar gezien het „gekibbel” en de reacties weinig van terug.
Waar de knopen nu worden doorgehakt, is volgens Vermeer onduidelijk. „Dat moet je aan het kabinet vragen.” Ook Klaver zegt het niet te weten en noemt het proces „vaag” en „een rommeltje”. JA21 en SGP praten morgen verder, van Pro is dat nog niet duidelijk.