Het architectenbureau BIG, kortweg Bjarke Ingels Group, heeft een masterplan ontwikkeld voor de vluchtelingennederzetting Bidi Bidi in Noord-Uganda. Het project, dat op 29 oktober 2026 werd aangekondigd en in samenwerking met tot stand kwam, vertrekt van een eenvoudige vaststelling: noodopvang kan uitgroeien tot een plaats waar mensen jarenlang wonen, maar de woningen en infrastructuur zijn niet altijd gepland om een volwaardig leven te ondersteunen. Het plan is nog in ontwerpfase.
Het ontwerp bouwt op van kleine eenheden naar grotere buurten. Zes gezinswoningen rond een gemeenschappelijke binnenplaats vormen de kleinste sociale eenheid, en vanuit die basis groeien compounds, clusters en buurten. Die tussenruimte tussen de privéwoning en de openbare straat is volgens het ontwerp essentieel: een gedeelde binnenplaats biedt ruimte voor gesprek of kleinschalig werk, zonder dat alle activiteiten binnenshuis moeten plaatsvinden.
BIG wil gebruikmaken van lokale materialen, waaronder zongedroogde aardsteen, laterietsteen en bamboe. Het bureau ontwikkelt daarmee lokale woningtypes in plaats van een volledig vreemde architectuur te importeren. Het ontwerp richt zich ook op ventilatie, bescherming tegen weersinvloeden, muggenbestrijding en zonne-energie. Renderings tonen ronde, aardkleurige muren rond een grote boom en een markt onder vertakte dragende constructies met diepe overstekken.
Het programma gaat verder dan wonen. Het plan omvat een voedselmarkt, een coworkingruimte, technische werkplaatsen, opleidingsruimten en een gezondheidscentrum. Ook kunst, recreatie en tuinen krijgen een plaats, zodat bewoners ruimte hebben om tijd door te brengen zonder dat elk uitje een afspraak of verplichting is.
Op infrastructureel vlak stelt BIG een zonnegevoede industriële hub voor met lokale energieopwekking, waterzuivering en afvalverwerking. Het combineren van die functies moet het beheer van grondstoffen onderdeel maken van de economische basis van de nederzetting. Hoe die systemen onderhouden, hersteld en vervangen worden, blijft in de beschikbare informatie echter onbeantwoord.
Het financieringsmodel steunt op institutionele investeringen. De commerciële activiteit moet op lange termijn rendement opleveren in plaats van volledig afhankelijk te zijn van kortetermijnfilantropie. De voorgestelde “Opportunity Zones” omvatten productie en landbouw. Het model vereist bovendien bereidwillige gastregeringen, landafspraken, regelgeving en wettelijk werkrecht voor vluchtelingen. Die voorwaarden moeten eerst vervuld worden voordat de architectuur er voordeel uit kan halen.
Als eerste fysieke stap is een prototype van een eengezinswoning gepland bij het Bidi Bidi Performing Arts Centre. Die aanpak laat bewoners toe het ontwerp te testen en te beïnvloeden voordat het grotere plan wordt uitgerold. De vragen die daarbij rijzen gaan over zeggenschap: kunnen bewoners hun buurt vormgeven, zijn banen eerlijk betaald, en wie beslist wanneer commerciële prioriteiten botsen met de behoeften van de gemeenschap?