Wireva

AIVD en NCTV waarschuwen voor normalisering extreemrechtse denkbeelden

De AIVD en NCTV zien dat rechts-extremisten via politiek, media en demonstraties hun ideeën proberen te normaliseren met 'façadepolitiek'. Termen als 'remigratie' en 'omvolking' worden daarbij bewust afgezwakt gepresenteerd, terwijl de onderliggende doelen extremistisch zijn.

Dit bericht is met AI-ondersteuning gemaakt onder redactionele verantwoordelijkheid van Haydamax OÜ.

Rechts-extremisten zijn er in toenemende mate op gericht hun gedachtegoed acceptabel te maken voor een breder publiek. Dat gebeurt online, via de politiek, in de media en tijdens demonstraties. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwen in een gezamenlijke analyse dat deze strategie van normalisering een risico vormt voor de veiligheid.

De diensten spreken van «façadepolitiek»: door een zachtere versie van extremistische denkbeelden te presenteren, worden die voor grotere groepen acceptabeler. Als extremistische ideeën en taalgebruik normaliseren en grenzen verschuiven, kan dat invloed hebben op de veiligheid, stellen de AIVD en NCTV. «Ook geweldsbereide personen kunnen zich door de normalisering gelegitimeerd voelen om daadwerkelijk in actie te komen.»

Onder extreemrechts gedachtegoed verstaan de diensten het denken waarin witte superioriteit centraal staat, net als haat tegen mensen met een migratieachtergrond en andersdenkenden. Het uiteindelijke doel van de normalisering is volgens de analyse «het afbreken van de democratische rechtsorde en de stichting van een witte etnostaat». Democratische grondrechten als de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht worden daarbij gebruikt om antidemocratische doeleinden dichterbij te brengen. Ook bij onder meer asieldemonstraties worden pogingen gedaan maatschappelijke tegenstellingen op de spits te drijven.

De analyse noemt geen concrete namen van politieke partijen of media, maar de aangehaalde voorbeelden maken de strategie inzichtelijk. Een daarvan is het internationale congres dat afgelopen mei in Portugal plaatsvond, waar ook FvD-leider Lidewij de Vos sprak. Het expliciete doel van de organisatoren was het «mainstream maken van het woord remigratie». In verkiezingsprogramma's van verschillende rechtse partijen, waaronder FvD, PVV, BBB en JA21, werd het terugsturen van asielzoekers en mensen met een immigratieachtergrond voorgesteld op vrijwillige basis. Europese rechts-extremisten verbinden «remigratie» echter aan gedwongen uitzettingen. Ook in het tv-programma Ongehoord Nieuws van Ongehoord Nederland kwam het thema remigratie geregeld aan de orde.

Iets vergelijkbaars gebeurt met de term «omvolking». Die is in de Tweede Kamer gebruikt door verschillende politici, onder wie Martin Bosma en Marjolein Faber van de PVV, Thierry Baudet van FvD en de oud-PVV'er Gidi Markuszower. Zij gebruiken de term als aanduiding voor de verandering van Europa door massa-immigratie. De oorspronkelijke theorie houdt echter in dat er een «linkse» of «Joodse elite» zou zijn die heimelijk probeert de oorspronkelijke bevolking van Nederland te «vervangen» door migranten. Het verschil in betekenis is voor rechts-extremisten niet van belang, stellen de AIVD en NCTV. Zij zien het gangbaar worden van de term als een succesvolle normalisering van hun gedachtegoed. Uit onderzoek van twee jaar geleden bleek al dat 15 procent van de bevolking toen leek te geloven in een opzettelijke vervanging van de witte bevolking door een elite.

Met de analyse willen de AIVD en NCTV de bewustwording over de strategie en de risico's van normalisering vergroten. De diensten benadrukken dat het verschuiven van grenzen in taal en ideeën niet zonder gevolgen blijft voor de veiligheid en de democratische rechtsorde.