Rechts-extremisten proberen hun gedachtegoed via verhullend taalgebruik en een gematigde uitstraling normaal te maken binnen politieke partijen. Dat stellen de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in een gezamenlijke waarschuwing. De diensten zien dat extremisten zich online, bij demonstraties en binnen uiterst rechtse politieke partijen bewust anders voordoen dan ze zijn om zo acceptabeler over te komen.
Volgens de AIVD en NCTV is er sprake van een bewuste strategie van normalisering. Extremisten presenteren zich zachter dan hun werkelijke overtuigingen en gebruiken taal die minder direct verwijst naar hun ideologie. Daardoor kunnen hun standpunten geleidelijk aan terrein winnen in het publieke debat en in politieke organisaties, zonder dat direct duidelijk is waar die standpunten vandaan komen. De diensten noemen dit een zorgelijke ontwikkeling, omdat het de drempel verlaagt om extremistische ideeën te omarmen.
De waarschuwing richt zich nadrukkelijk ook op politieke partijen. Volgens de diensten proberen rechts-extremisten binnen uiterst rechtse partijen invloed te krijgen en hun gedachtegoed daar te laten doordringen. Dat gebeurt niet altijd openlijk, maar via tussenstappen en met taal die voor buitenstaanders minder herkenbaar extremistisch is. De AIVD en NCTV vinden het belangrijk dat partijen zich bewust zijn van dit risico en alert zijn op signalen van normalisering.
De diensten benadrukken dat de dreiging niet alleen online speelt. Ook bij demonstraties en in de fysieke wereld zijn er aanwijzingen dat rechts-extremisten actief proberen hun boodschap te verspreiden en zich gematigder voor te doen dan ze in werkelijkheid zijn. Het doel is steeds hetzelfde: zorgen dat hun ideeën minder extreem lijken en daardoor breder geaccepteerd raken.
De gezamenlijke waarschuwing van de AIVD en NCTV past in een bredere reeks signalen dat rechts-extremistische bewegingen zich strategisch aanpassen. Door zich minder uitgesproken te presenteren, proberen zij aansluiting te vinden bij groepen die niet direct met extremisme geassocieerd willen worden. De diensten zien het als hun taak om dit soort ontwikkelingen vroegtijdig te signaleren en kenbaar te maken, zodat politieke partijen, overheden en maatschappelijke organisaties erop kunnen reageren.
Wat de waarschuwing concreet betekent voor politieke partijen is nog niet uitgewerkt. De AIVD en NCTV roepen in ieder geval op tot waakzaamheid. Zij wijzen erop dat verhullend taalgebruik en een gematigde presentatie het lastiger maken om extremistische standpunten te herkennen. Dat maakt het des te belangrijker om alert te blijven op de herkomst en strekking van politieke boodschappen.