België ligt niet aan de oostgrens van Europa, maar een verdere escalatie van de Russische oorlog zou het land snel bereiken via digitale netwerken, handel, energie en zijn rol binnen Europese en trans-Atlantische instellingen. De meest waarschijnlijke eerste fase is daarom geen conventionele aanval. Ze bestaat uit cyberaanvallen, sabotage, spionage, desinformatie en pogingen om de werking van overheid of economie te verstoren.
De cijfers van het Centrum voor Cybersecurity België tonen hoe concreet die laag van het conflict al is. Voor 2025 werden 635 incidenten gemeld, waaronder 556 cyberincidenten. Het CCB stelde bovendien dat België tot de Europese landen behoorde die sterk werden geviseerd door pro-Russische hacktivistische DDoS-groepen. Zulke aanvallen zijn meestal tijdelijk en veroorzaken niet dezelfde schade als vernietiging van infrastructuur, maar ze kunnen diensten blokkeren, personeel binden en het vertrouwen aantasten.
België is door zijn kleine oppervlakte en hoge netwerkdichtheid bijzonder afhankelijk van een beperkt aantal systemen die veel gebruikers bedienen. Dat geldt voor digitale overheidsdiensten, transport, energie, communicatie en de logistieke sector. Een incident op één plaats kan daardoor snel gevolgen hebben voor bedrijven of burgers elders in het land. Ook leveranciers en buitenlandse partners vormen een toegangspoort: cyberweerbaarheid stopt niet aan de grens van de eigen organisatie.
De militaire risico’s liggen op een andere schaal. Pas wanneer Rusland en de NAVO rechtstreeks in oorlog zouden raken, wordt een conventionele aanval op Belgisch grondgebied een geloofwaardig rampscenario. Rusland beschikt volgens de NAVO over drones, kruisraketten, ballistische en hypersonische systemen. In zo’n conflict zouden militaire functies, commandovoering, luchtverdediging en logistiek die rechtstreeks aan gevechtsoperaties bijdragen een veel groter veiligheidsprobleem worden. Een lijst van concrete doelwitten is niet verantwoord en zou bovendien afhangen van de operationele situatie.
Voor de bevolking zou de eerste zichtbare impact van zo’n crisis waarschijnlijk bestaan uit controles, beperkingen en onderbrekingen. Het luchtverkeer kan worden aangepast, transport kan vertraging oplopen, evenementen of gebouwen kunnen extra beveiliging krijgen en digitale diensten kunnen tijdelijk uitvallen. De overheid zou tegelijk moeten reageren op echte incidenten en op desinformatie die paniek probeert te vergroten.
Economisch is België kwetsbaar door zijn open handel. Verstoring van Europese zeevaart, spoor- of wegtransport zou de aanvoer van grondstoffen en onderdelen duurder maken. Verzekeringskosten kunnen stijgen en bedrijven kunnen voorraden opbouwen uit vrees voor nieuwe onderbrekingen. Dat bindt kapitaal en remt investeringen.
Energie is een tweede kanaal. Een grotere Europese oorlog zou vrijwel zeker de risicopremie op gas, olie en elektriciteit verhogen. Het IMF heeft erop gewezen dat hoge energieprijzen sinds de Russische inval de Europese concurrentiekracht, investeringen en consumptie onder druk hebben gezet. Ook België zou die prijsstijging voelen, zelfs als eigen infrastructuur intact blijft.
Een derde kanaal loopt via de overheidsfinanciën. Meer uitgaven voor defensie, cyberveiligheid, bescherming van infrastructuur en civiele paraatheid komen bovenop bestaande sociale en budgettaire verplichtingen. De NAVO-doelstelling om tegen 2035 vijf procent van het bruto binnenlands product te besteden aan defensie en veiligheidsgerelateerde weerbaarheid toont welke verschuiving in prioriteiten al bezig is.
België moet de dreiging dus op twee niveaus bekijken. De dagelijkse, meest waarschijnlijke druk is hybride en digitaal. Het veel minder waarschijnlijke maar zwaardere risico is een open NAVO-Ruslandoorlog waarin ook fysieke bescherming van militaire en logistieke functies centraal komt te staan. De kwaliteit van cyberbeveiliging, noodplanning en economische redundantie bepaalt hoeveel schade er al in de eerste categorie kan worden voorkomen.