PAL-V uit Raamsdonksveer heeft in september Europese Production Organisation Approval gekregen. Daarmee mag het bedrijf luchtvaartproducten produceren onder de regels van EASA. Voor de Nederlandse ontwikkelaar van de Liberty is dat een belangrijke mijlpaal, maar nog niet hetzelfde als volledige goedkeuring van de vliegende auto zelf.
De nieuwe erkenning draait om de productieorganisatie: procedures, kwaliteitscontrole en de manier waarop luchtwaardige producten worden vervaardigd. Het afzonderlijke typecertificaat gaat over het ontwerp en moet aantonen dat de Liberty als luchtvaartuig aan de relevante veiligheids- en technische eisen voldoet.
Die nuance is van belang omdat de term 'goedkeuring' snel de indruk kan wekken dat de Liberty nu direct als volledig gecertificeerde vliegende auto op de markt kan. Dat is nog niet het geval. PAL-V heeft wel een volgende drempel genomen die noodzakelijk is voor latere serieproductie.
De Nederlandse RDW gaf het bedrijf in maart al een Initial Assessment waarmee PAL-V als automotive fabrikant werd erkend. Daardoor beschikt het bedrijf aan de wegkant over een productie-erkenning en nu ook aan de luchtvaartkant. De combinatie is bijzonder omdat de Liberty tegelijk aan regels voor auto's en voor luchtvaart moet voldoen.
PAL-V ontwikkelt het concept al jaren. De Liberty rijdt op drie wielen en verandert in enkele minuten van wegvoertuig in autogyro. Anders dan veel futuristische tekeningen van vliegende auto's kan het voertuig niet verticaal opstijgen. Het heeft een startbaan nodig, omdat de rotor tijdens de vlucht door de luchtstroom op snelheid blijft.
Volgens gegevens die AutoWeek noemt, bedraagt het vliegbereik ongeveer 400 tot 500 kilometer en duurt de ombouw van rijden naar vliegen circa vijf minuten. Dat maakt het systeem vooral geschikt voor routes waarbij een gebruiker via de weg naar een geschikte startlocatie rijdt, een traject vliegt en daarna opnieuw over de weg verdergaat.
De volgende stap is het afronden van de typecertificering bij EASA. Topman Robert Dingemanse zegt dat PAL-V daarvoor een traject van ongeveer achttien maanden heeft afgesproken. Het bedrijf mikt daarmee op volledige goedkeuring in 2028. Dat blijft een planning: eerdere streefdata in het lange ontwikkeltraject zijn verschoven.
Voor de technologie is het verschil tussen productie-erkenning en typecertificering vergelijkbaar met het verschil tussen een fabriek die aantoonbaar volgens de regels kan bouwen en een model dat zelf bewezen aan alle eisen voldoet. Beide zijn nodig voordat serieproducten breed kunnen worden geleverd en gebruikt.
PAL-V zegt dat de orderportefeuille of het reserveringsbestand voldoende is voor de eerste drie productiejaren. Daarmee is er volgens het bedrijf commerciële belangstelling. Toch moet die vraag nog worden omgezet in daadwerkelijke leveringen zodra certificering en productie voldoende ver zijn.
De Liberty is ook interessant omdat hij een andere route kiest dan veel Advanced Air Mobility-projecten. Waar eVTOL-bedrijven inzetten op elektrische verticale start en landing, gebruikt PAL-V een autogyroconcept met bestaande luchtvaartprincipes en een voertuig dat ook op de openbare weg kan rijden.
Dat kan voordelen hebben voor certificering en praktische inzet, maar brengt ook beperkingen mee. Gebruikers blijven afhankelijk van start- en landingslocaties en van de regels die voor piloten en luchtvaart gelden. Een vliegende auto betekent dus niet automatisch dat de lucht boven de woonwijk een extra rijbaan wordt.
De Europese productie-erkenning brengt het project wel dichter bij een concreet product. De komende anderhalf jaar draait het vooral om de laatste technische en regulatorische stappen. Pas wanneer het typecertificaat is afgegeven, wordt duidelijk hoe snel PAL-V van een langlopend Nederlands innovatieproject naar reguliere levering kan gaan.