De oorlog die de Verenigde Staten en Israël tegen Iran voeren, is deze week een halfjaar oud. President Donald Trump verklaarde de oorlog meermaals gewonnen of vrijwel afgelopen, maar telkens bleek dat wensdenken. Die ontwikkeling zorgt nu voor politieke problemen bij zijn eigen partij: bekende Republikeinen die eerder de drijvende kracht waren achter Trumps herverkiezing, keren zich tegen hem.
De kern van Trumps MAGA-gedachtegoed (Make America Great Again) was dat Amerika zich alleen nog met de eigen, directe geopolitieke aangelegenheden zou bemoeien. Dat werd ook in beleid vastgelegd. „De Amerikaanse veiligheidsstrategie zei vorig jaar: we moeten ons richten op onze eigen regio, het westelijk halfrond, en op China, in plaats van op allerlei andere interventies”, zegt geopolitiek analist Haroon Sheikh van de Vrije Universiteit.
Dat Trump toch een nieuwe oorlog startte, was voor Tucker Carlson reden om met hem te breken. Carlson werd bekend als presentator bij Fox News, maar raakte daar uit de gratie. Met zijn eigen programma en miljoenen volgers op verschillende platforms groeide hij uit tot een van de invloedrijkste stemmen binnen de MAGA-beweging. „Carlson was iemand die toegang had tot het Witte Huis en tot Trumps oor”, zegt Amerikakenner Liam Klein. „Maar hij is helemaal gedraaid tot een Trump-criticus.”
„Dit is Israëls oorlog, niet die van de Verenigde Staten”, zei Carlson afgelopen voorjaar. „Deze oorlog wordt niet gevoerd in het belang van de Amerikaanse nationale veiligheid, om de Verenigde Staten veiliger of welvarender te maken.” Recentelijk noemde Carlson Trump „volkomen ontrouw” aan de Verenigde Staten. Klein: „De Iran-oorlog is echt een omslagpunt. Veel influencers die eerst pro-Trump waren, zijn zich kritischer gaan opstellen.”
Die influencers waren juist de drijvende krachten achter MAGA. Trump had zijn verkiezingsoverwinning voor een groot deel aan hen te danken. Carlson is samen met andere oud-Trump-loyalisten zelfs een nieuwe beweging gestart. „We steunden Donald Trump, maar hij heeft ons allemaal verraden”, zei Marjorie Taylor Greene, die begin dit jaar opstapte als Congreslid. Na kritiek op Trumps afhandeling van het Epstein-dossier noemde Trump Greene een verrader en dreigde hij een tegenkandidaat te steunen bij de Republikeinse voorverkiezingen voor de midterms in november. Greene zei geen zin te hebben in zo'n „hatelijke” strijd en legde haar zetel neer.
Niet alleen onder prominente influencers raakt Trump uit de gratie. De steun van de Amerikaanse bevolking voor de president zit al een tijdje onder de 40 procent. Het handelen van de president straalt ook af op zijn partijgenoten. Maar áls Republikeinse politici zich al willen distantiëren van de oorlog, kunnen ze die kritiek niet kwijt. „Er heerst onder Republikeinen een soort donkere, sombere stemming”, zegt politiek analist Damon Linker. „Ze hebben het gevoel dat ze op een zinkend schip zitten, maar niet naar de reddingsboten kunnen rennen. Want dan wordt Trump boos, omdat ze het schip verlaten. Hij valt hen dan aan en dan verliezen ze de voorverkiezingen.”
Opvallend genoeg zijn Republikeinse kiezers die zichzelf als MAGA identificeren meestal voorstander van de Iran-oorlog. Linker: „Het laat zien dat MAGA inmiddels om Trump persoonlijk draait, niet echt meer om een ideologie. Als hij zegt: geen eindeloze oorlogen, zeggen zij: geweldig. Als hij oorlog voert met Iran, zeggen ze: geweldig, oorlog met Iran.”
Republikeinen die het in november tegen Democraten moeten opnemen bij de Congresverkiezingen, zitten daardoor met een probleem. Zij zullen ook aan andere kiezers moeten uitleggen waarom Trump een grote oorlog is begonnen, ver weg. „Kritische Republikeinse kiezers worden misschien geen Democraten, maar ze kunnen wel thuisblijven. En dat kan de Republikeinen zetels kosten”, zegt Linker. De kans is groot dat de Republikeinen hun kleine meerderheid in het Huis van Afgevaardigden verliezen. Inmiddels komt zelfs hun meerderheid in de Senaat in gevaar. Klein: „Republikeinse congresleden stemmen eigenlijk in met hun eigen irrelevantie.”