Mariëtte Hamer wordt lijsttrekker van de fusiepartij Pro bij de Eerste Kamerverkiezingen volgend jaar mei. Het partijbestuur heeft haar voorgedragen als opvolger van GroenLinks-politicus Paul Rosenmöller, die vorige week aankondigde te stoppen. Hamer is afkomstig uit de PvdA en was onder meer Tweede Kamerlid en fractievoorzitter van die partij.
Het partijbestuur kiest voor Hamer vanwege haar lange staat van dienst. Ze speelde tijdens het laatste kabinet-Balkenende achter de schermen een belangrijke rol bij het oplossen van conflicten. Later was ze voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en kabinetsinformateur. Naast haar ervaring speelt ook haar achtergrond mee: binnen Pro moeten topfuncties voorlopig evenwichtig over PvdA en GroenLinks worden verdeeld, en ook over mannen en vrouwen. Omdat partijleider Jesse Klaver uit GroenLinks komt en man is, moet de opvolger van Rosenmöller een PvdA-vrouw zijn.
Het partijbestuur maakt ook bekend dat drie kandidaten zich melden voor het partijvoorzitterschap van Pro. De huidige voorzitters Esther-Mirjam Sent en Katinka Eikelenboom, die het fusieproces leidden, stoppen ermee. De kandidaten zijn oud-Kamerlid Michiel Servaes, nu directeur van Oxfam Novib, oud-vicevoorzitter Kitty Jong van vakcentrale FNV en Frank van de Wolde, organisatiedeskundige en voorman van actiegroep RoodGroen binnen GL-PvdA.
De drie kandidaten presenteren zich met uiteenlopende argumenten. Van de Wolde zegt dat hij in progressief Nederland geloofde voordat het bestond en dat hij heeft laten zien dingen voor elkaar te krijgen in de partij. Jong noemt zichzelf de enige met ervaring in het besturen van een grote vereniging, als voormalig vicevoorzitter van de FNV. Servaes wijst op zijn politieke ervaring en zijn werk bij Oxfam Novib, waar hij leerde hoe je veel mensen op de been krijgt.
De leden kiezen later deze maand wie van de drie het wordt. Naar verwachting wordt het een spannende verkiezingsstrijd. Van de Wolde was cruciaal voor de fusie, maar heeft het minst ervaring met het leiden van een grote vereniging. Jong heeft die ervaring wel, maar tijdens haar tijd als FNV-bestuurder werd de vakcentrale geteisterd door interne ruzies. Servaes is een ervaren actievoerder, maar heeft een scherp politiek profiel dat hem in botsing kan brengen met partijleider Klaver.
Gelijktijdig met het referendum over de partijvoorzitter loopt een referendum over de vraag bij welke politieke familie Pro zich in het Europees Parlement aansluit: bij de sociaaldemocraten of bij de groenen. Pro heeft nu acht Europarlementariërs, vier van de PvdA en vier van GroenLinks. Het partijbestuur wil dat zij zich na de volgende verkiezingen aansluiten bij de sociaaldemocraten. Vooral in het GroenLinks-kamp stuit dat op bezwaren.
In de kern gaat het om een keuze tussen macht en principes. De sociaaldemocraten in het Europees Parlement zijn groter en invloedrijker, met sociaaldemocratische Eurocommissarissen en premiers in Europa. De Groenen hebben die positie niet. De leden van de fusiepartij hebben het laatste woord. Op 25 september wordt de uitslag van het referendum bekendgemaakt.