Het Verenigd Koninkrijk maakt van zijn verzet tegen Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever een concreet handels- en sanctiebeleid. Buitenlandminister Ed Miliband kondigde dinsdag in het Lagerhuis een verbod aan op de invoer van goederen uit illegale nederzettingen, samen met een ruimer sanctieregime tegen personen en bedrijven die de uitbreiding ervan mogelijk maken.
De Britse regering wil niet alleen goederen treffen. Ook bouw, infrastructuur, financiering en vastgoedactiviteiten die rechtstreeks bijdragen aan nieuwe of grotere nederzettingen kunnen onder sancties vallen. Daarnaast wil Londen reclame voor vastgoed in illegale nederzettingen op de Britse markt verbieden.
Tegelijk probeert de regering een duidelijke grens te trekken. De maatregelen zijn volgens Miliband niet gericht tegen Israël als land. Het VK blijft handel met Israël binnen de Groene Lijn steunen en verzet zich tegen een algemene boycot. De nieuwe regels moeten specifiek economische activiteiten raken die met de bezetting en nederzettingen verbonden zijn.
Voor België is vooral de internationale coalitie relevant. Het Verenigd Koninkrijk publiceerde samen met Canada, Denemarken, Finland, Frankrijk, IJsland, Ierland, Noorwegen, Polen, Portugal, Spanje en Zweden een verklaring over handelsbeperkingen tegen nederzettingen. In die tekst wordt expliciet verwezen naar landen die al maatregelen hebben genomen, waaronder België.
Daarmee ontstaat in Europa een beweging van losse nationale initiatieven naar een mogelijk bredere norm. De exacte regels verschillen per land, maar het politieke uitgangspunt is vergelijkbaar: handel met nederzettingen moet anders worden behandeld dan handel met Israël binnen internationaal erkende grenzen.
Israël reageerde hard op de Britse stap. De regering beval de sluiting van het Britse consulaat-generaal in Oost-Jeruzalem en legde ook beperkingen op aan enkele Britse parlementsleden. Daardoor wordt een economisch geschil meteen ook een diplomatieke confrontatie.
Het consulaat heeft een bijzondere functie. Volgens de Britse overheid vertegenwoordigt het Londen in Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en Gaza en onderhoudt het politieke, economische en consulaire contacten met Palestijnen. Het VK beschouwt Oost-Jeruzalem als bezet gebied en erkent geen definitieve soevereiniteit over de hele stad zolang er geen akkoord over de eindstatus is.
De komende maanden draait het om uitvoering. Een importverbod lijkt eenvoudig, maar bedrijven werken met complexe toeleveringsketens. Banken en dienstverleners zullen moeten weten welke ondernemingen en projecten als rechtstreeks verbonden met nederzettingen worden beschouwd. Ook moet duidelijk worden hoe nieuwe Britse sanctielijsten worden opgebouwd.
Voor België is dat geen theoretische kwestie. Belgische ondernemingen handelen in een Europese markt waarin regels over oorsprong, sancties en financiële dienstverlening grensoverschrijdend werken. Als meer EU-landen vergelijkbare maatregelen nemen, neemt de druk toe om definities en handhaving op elkaar af te stemmen.
De politieke botsing tussen Londen en Jeruzalem is dus slechts het zichtbare begin. Het verdere verloop hangt af van de Britse wetgeving, mogelijke Europese coördinatie en de vraag of Israël zijn tegenmaatregelen verder uitbreidt. België staat daarbij niet aan de zijlijn: het wordt in de gezamenlijke verklaring genoemd als een land dat al stappen heeft gezet.