Zaufanie pracowników do współpracowników spadło do najniższego poziomu w historii corocznego badania Edelman Trust at Work. Jak wynika z najnowszej edycji raportu, tylko 73 proc. badanych ufa swoim kolegom z pracy, podczas gdy w sierpniu 2024 roku odsetek ten wynosił 82 proc. To najgorszy wynik, jaki kiedykolwiek odnotowano w tym badaniu.
Spadek zaufania dotyczy także relacji z bezpośrednimi przełożonymi oraz najwyższym kierownictwem firm. Zaufanie do menedżerów obniżyło się z 79 do 72 proc., a do dyrektorów generalnych — z 70 do 66 proc. Oba wyniki są rekordowo niskie. Badanie objęło blisko 34 tysiące respondentów w 28 krajach, co czyni je jednym z najszerszych tego typu pomiarów na świecie.
Głównym winowajcą może być tempo zmian. Ponad trzy czwarte ankietowanych przyznało, że w ciągu ostatniego roku doświadczyło co najmniej jednej „transformacji” w miejscu pracy — takiej jak wdrożenie sztucznej inteligencji czy zmiana strategii firmy. Około jednej trzeciej z nich oceniło te zmiany negatywnie. Zdaniem Richarda Edelmana, dyrektora generalnego Edelman, właśnie zarządzanie zmianą jest kluczowym wyzwaniem dla współczesnych liderów biznesu.
„Biznes przez długi czas cieszył się pozycją najbardziej zaufanej instytucji, ale transformacja jest punktem zwrotnym” — pisze Richard Edelman. „Jeśli zmiany przebiegną źle, wrócą wszystkie złe stereotypy o biznesie — zysk ponad ludzi, pracownicy to tylko numery i tym podobne”.
Kolejnym czynnikiem osłabiającym zaufanie jest lęk przed utratą pracy. Trzy czwarte pracowników obawia się bezrobocia z powodu ceł, automatyzacji, przenoszenia miejsc pracy za granicę oraz braku szkoleń. Niepewność zatrudnienia przekłada się bezpośrednio na relacje w zespołach — trudno ufać współpracownikom, gdy nie wiadomo, kto następny straci posadę.
Napięcia polityczne również odgrywają tu swoją rolę. Coraz mniej pracowników czuje się komfortowo, rozmawiając z kolegami o różnicach zdań na tematy społeczne. Odsetek osób gotowych dyskutować o dyskryminacji spadł o 9 punktów procentowych, do 56 proc., a o zmianach klimatu — o 6 punktów, do 65 proc. Polaryzacja światopoglądowa przenosi się więc do biur i utrudnia budowanie zaufania.
Szczególnie nieufne jest najmłodsze pokolenie na rynku pracy. Zaledwie 13 proc. przedstawicieli generacji Z uważa, że większości ludzi można ufać. Aż 47 proc. zetek zrezygnowało kiedyś z pracy z powodu braku zaufania do kierownictwa. Co więcej, osoby z pokolenia Z są szesnaście razy bardziej skłonne do deklarowania braku zaufania wobec współpracowników niż przedstawiciele generacji X.
Eksperci podkreślają, że odbudowa zaufania w miejscu pracy nie jest możliwa bez umiejętnego przeprowadzenia pracowników przez okres zmian. Richard Edelman nazywa zarządzanie transformacją „centralnym wyzwaniem przywództwa biznesowego naszych czasów”. Jak pisze, dobrze poprowadzona zmiana „może wzmocnić organizację lub stać się klinem, który ją rozbije”.
Dla kobiet na rynku pracy wnioski z raportu są szczególnie istotne. To one często pełnią rolę nieformalnych liderek zespołów i mediatorów w konfliktach. Budowanie zaufania wymaga dziś świadomych działań: regularnej, szczerej komunikacji o planowanych zmianach, jasnych kryteriów awansów i zwolnień oraz przestrzeni na rozmowy o obawach, zanim przerodzą się w konflikty. Warto też zadbać o własne granice — nadmierne angażowanie się w łagodzenie napięć w zespole bywa kosztowne emocjonalnie i rzadko bywa doceniane.
Raport Edelmana nie pozostawia złudzeń: zaufanie w pracy nie odbuduje się samo. Wymaga konsekwentnych działań ze strony pracodawców i uważności ze strony samych pracowników. Bez tego kolejne edycje badania mogą przynieść jeszcze niższe wyniki.