Koning Harald V van Noorwegen is overleden. De vorst, die van 1937 tot 2026 leefde, stond ruim 35 jaar aan het hoofd van het land. Met zijn dood verdwijnt de laatste Europese monarch die vóór de Tweede Wereldoorlog het levenslicht zag.
Harald besteeg de troon in 1991, na het overlijden van zijn vader Olav V. Zijn regeerperiode werd gekenmerkt door een rustige en betrokken wijze van leidinggeven, die hem geliefd maakte bij veel Noren. Onder zijn bewind kende Noorwegen een periode van economische groei en stabiliteit, mede dankzij de olie- en gasindustrie.
De koning was de zoon van kroonprins Olav en kroonprinses Märtha, en werd geboren in een tijd waarin Europa zich opmaakte voor een nieuwe oorlog. Zijn jeugd werd getekend door de Duitse bezetting van Noorwegen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De koninklijke familie vluchtte naar Londen, waar de jonge Harald de oorlogsjaren doorbracht.
Na de oorlog keerde hij terug naar Noorwegen en volgde hij onderwijs in binnen- en buitenland. Hij studeerde onder meer aan de Universiteit van Oslo en de Universiteit van Oxford. In 1968 trouwde hij met Sonja Haraldsen, een huwelijk dat aanvankelijk op weerstand stuitte vanwege haar niet-adellijke afkomst. Het paar kreeg twee kinderen: prinses Märtha Louise en kroonprins Haakon.
Harald stond bekend om zijn passie voor sport, met name zeilen. Hij vertegenwoordigde Noorwegen meerdere malen bij internationale zeilwedstrijden en bleef tot op hoge leeftijd actief op het water. Zijn liefde voor de zee en de natuur deelde hij met zijn volk, dat hem zag als een vorst die dicht bij de samenleving stond.
In de laatste jaren van zijn leven ging zijn gezondheid achteruit. Hij werd meerdere malen opgenomen in het ziekenhuis en moest regelmatig taken overdragen aan zijn zoon, kroonprins Haakon. Die nam steeds vaker officiële verplichtingen waar, wat de weg vrijmaakte voor een geleidelijke overdracht van het koningschap.
Met het overlijden van Harald komt een einde aan een generatie Europese vorsten die de Tweede Wereldoorlog nog hadden meegemaakt. Van de vorstenhuizen in Europa zijn er nu nog maar weinig die hun wortels hebben in die tijd. De opvolging in Noorwegen is geregeld: kroonprins Haakon zal naar verwachting zijn vader opvolgen als koning.
De Noorse regering heeft een periode van nationale rouw afgekondigd. In de komende dagen zullen herdenkingsdiensten worden gehouden, en buitenlandse staatshoofden hebben hun condoleances betuigd. De uitvaart zal naar verwachting plaatsvinden in de Dom van Oslo, waar ook zijn vader en grootvader werden bijgezet.
Harald V wordt herinnerd als een vorst die met toewijding en bescheidenheid zijn land diende. Zijn overlijden markeert het einde van een tijdperk voor Noorwegen en voor de Europese monarchieën.