Een bericht dat op 1 september via Telegram werd verspreid, schrijft Vladimir Poetin de uitspraak toe dat Russische troepen nog 12 kilometer verwijderd zijn van de ringweg van Soemy. Die formulering klinkt als een nieuwe, precieze militaire stand van zaken. De openbare uitspraken die aan een datum en bron zijn te koppelen, vertellen echter een ander verhaal.
Op 29 juni zei Poetin in een interview dat Russische troepen volgens hem ongeveer 10,5 kilometer van de stad Soemy verwijderd waren. Hij plaatste de operaties in het kader van een Russische ‘veiligheidszone’ langs de grens. In die uitspraak kwam geen ringweg voor en werd geen afstand van 12 kilometer genoemd.
Op 4 juli werd opnieuw een afstand tot de stad genoemd. Jevgeni Nikiforov, commandant van de Russische troepengroep Noord, rapporteerde tijdens een militair overleg met Poetin dat vooruitgeschoven eenheden op ongeveer 10 kilometer van de noordelijke buitenwijken van Soemy stonden. Het betrof een Russische militaire claim, geen onafhankelijke meting van de frontlijn.
Het getal 12 kilometer is wel terug te vinden in een oudere uitspraak van Poetin. Toen sprak hij over een diepte van ongeveer 8 tot 12 kilometer van de Russische ‘veiligheidszone’ in de regio Soemy. Dat is iets anders dan de afstand tot de ringweg rond de stad. Door die twee uitspraken samen te voegen ontstaat een nieuwe bewering die in de oorspronkelijke teksten niet voorkomt.
De onafhankelijke beoordeling van het Institute for the Study of War van 31 augustus is terughoudender. ISW schrijft dat Russische troepen recent enkele tactische posities in het noorden van de regio Soemy hebben geconsolideerd. Een grote Russische aanval rechtstreeks op de stad Soemy acht het instituut echter onwaarschijnlijk. De Russische aanpak lijkt eerder gericht op het vastzetten van Oekraïense eenheden langs een breed front en het benutten van bosrijk terrein voor kleine, moeilijker waarneembare bewegingen.
Voor burgers is het gevaar ondertussen zeer concreet. Op 1 september werd Soemy aangevallen met meerdere Russische straalaangedreven drones. Er waren twee inslagen en twee gewonden. Eén aanval trof een civiel bedrijf in het district Zaritsjnyi, waar brand uitbrak. In de voorgaande 24 uur voerden Russische strijdkrachten ongeveer 60 aanvallen uit op 26 plaatsen in 13 gemeenten in de regio.
Het virale bericht schrijft Poetin daarnaast toe dat de vredesonderhandelingen ‘bevroren’ zijn. De gedocumenteerde uitspraak kwam op 28 augustus echter van Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov. Hij zei dat het onderhandelingsproces ‘diep in de pauzestand’ staat en dat er geen nieuwe ideeën zijn. Dat is een officiële Kremlinboodschap, maar geen nieuw direct citaat van de Russische president.
Voor Nederland en de rest van Europa is vooral van belang of Rusland daadwerkelijk voldoende troepen samenbrengt voor een nieuwe grote operatie in het noorden van Oekraïne. Zo’n verschuiving zou gevolgen kunnen hebben voor de Oekraïense verdeling van reserves, munitie en luchtverdediging. Op dit moment wijzen onafhankelijke gegevens op tactische Russische druk, niet op een bevestigde positie op 12 kilometer van de ringweg van Soemy. De volgende betrouwbare indicator wordt een aantoonbare verandering op de kaart of een concreet besluit om de diplomatieke gesprekken te hervatten.