De Amerikaanse zangeres en songwriter Dolly Parton is op 80-jarige leeftijd overleden in Nashville. Voor wie haar vooral kent van “Jolene” of de versie van Whitney Houston van “I Will Always Love You” is het goed om te zien hoe breed haar loopbaan werkelijk was: muziek, film, toerisme, filantropie en kinderboeken raakten in ruim zestig jaar met elkaar verbonden.
Parton werd in 1946 geboren in Locust Ridge in Tennessee als vierde van twaalf kinderen. Ze trad als kind al op in lokale radio- en televisieprogramma’s en verhuisde na de middelbare school naar Nashville. Haar landelijke doorbraak kwam in 1967, toen ze zich aansloot bij The Porter Wagoner Show, een populair countryprogramma.
De eerste grote fase van haar carrière draaide om songwriting. “Joshua” werd in 1971 haar eerste solo-nummer één in de Amerikaanse countrylijst. In 1974 volgden drie nummer één-hits: “Jolene,” “Love Is Like a Butterfly” en “I Will Always Love You.” Volgens het Country Music Hall of Fame waren de vroege en middenjaren zeventig de creatief vruchtbaarste periode van haar countryloopbaan.
Parton schreef veel vanuit concrete ervaringen. “Coat of Many Colors” gaat terug op een zelfgemaakte jas waarvoor ze als kind werd uitgelachen. “Dumb Blonde” speelde met het stereotype dat een opvallend uitziende vrouw niet slim kon zijn. “I Will Always Love You” schreef ze toen ze besloot het programma van Porter Wagoner te verlaten.
Dat laatste nummer kreeg een uitzonderlijk lange levensduur. Partons uitvoering was in 1974 nummer één in country. Een nieuwe opname werd in 1982 opnieuw nummer één. Tien jaar later maakte Whitney Houston er een wereldwijde pophit van. Voor veel luisteraars buiten de Verenigde Staten is dat de bekendste versie, maar de compositie bleef van Parton.
De tweede carrièrepiek kwam toen ze de countrymarkt verbreedde. “Here You Come Again” bereikte in 1977 de derde plek van de Amerikaanse poplijst en leverde haar eerste Grammy op. In 1978 werd ze door de Country Music Association uitgeroepen tot Entertainer of the Year. In 1980 maakte ze haar filmdebuut in “9 to 5.” De titelsong werd nummer één in zowel de pop- als de countrylijst, won twee Grammy’s en kreeg een Oscarnominatie.
In 1983 volgde “Islands in the Stream” met Kenny Rogers. Het duet stond bovenaan de pop-, country- en adult-contemporarylijsten. Daarmee was Parton definitief een figuur van de Amerikaanse mainstream geworden, niet alleen van één muziekgenre.
Opvallend is dat ze voor die bredere markt haar regionale identiteit niet afzwakte. Ze hield vast aan haar Tennessee-accent, aan verhalen over de Smoky Mountains en aan een zeer herkenbare, flamboyante stijl. Volgens documenten van het Country Music Hall of Fame negeerde ze advies uit de muziekindustrie om haar uiterlijk rustiger te maken.
Die band met Tennessee kreeg later een economische vorm. In 1986 ging een bestaand pretpark verder onder de naam Dollywood, met Parton als partner. In het eerste jaar kwamen 1,3 miljoen bezoekers. Het park groeide later uit tot de drukst bezochte toeristische attractie van Tennessee en trekt structureel meer dan twee miljoen bezoekers per jaar.
In 1995 begon Parton in haar thuisregio de Imagination Library. Haar vader had nooit leren lezen of schrijven en vormde de inspiratie voor een programma dat jonge kinderen gratis boeken toestuurt. In augustus 2026 waren wereldwijd meer dan 330 miljoen boeken verspreid.
Parton werd in 1999 opgenomen in de Country Music Hall of Fame, in 2001 in de Songwriters Hall of Fame en in 2022 in de Rock & Roll Hall of Fame. Ze kreeg onder meer de National Medal of Arts, Kennedy Center Honors en een Grammy Lifetime Achievement Award. De Recording Academy telt tien Grammy-overwinningen en 55 nominaties.
Ook vlak voor haar overlijden bleef de catalogus internationaal verkopen. Op 19 augustus 2026 werden 82 nieuwe verkoopcertificeringen in veertien landen bekendgemaakt. In haar hele loopbaan verkocht Parton meer dan 100 miljoen platen.
De kern van haar erfenis is daarmee duidelijk. Parton begon met sterk regionaal gewortelde countryliedjes, maakte die toegankelijk voor een veel groter publiek en zette haar bekendheid later om in instellingen die los van de hitlijsten doorgingen. Dat verklaart waarom haar naam wereldwijd bekend bleef, ook bij mensen die country nauwelijks volgen.