In het centrum van Praag heeft op 24 augustus de Bell of Freedom geluid ter gelegenheid van de 35e Onafhankelijkheidsdag van Oekraïne. De klok was al eerder aan de Kerk van de Allerheiligste Verlosser overgedragen, maar werd dit jaar voor het eerst specifiek voor de Oekraïense nationale feestdag geluid.
De Oekraïense ambassadeur in Tsjechië, Vasyl Zvarych, en de Nederlandse ambassadeur Mina Noor luidden de klok. Ongeveer zestig mensen woonden de bijeenkomst bij. Zij zongen de volksliederen van Oekraïne en Tsjechië en rolden bij de kerk een Oekraïense vlag van dertig meter uit.
Voor Nederland heeft de gebeurtenis een directe betekenis. De klok is gegoten bij Royal Eijsbouts. In het metaal zijn delen verwerkt die uit Oekraïne kwamen en verband houden met Russische aanvallen: onder meer materiaal van een artillerieprojectiel van ongeveer zeven kilo en fragmenten van een S-300-raket. De klok heeft een diameter van 69 centimeter en weegt meer dan 220 kilo.
Op de klok staat in het Nederlands, Tsjechisch en Oekraïens een oproep om stand te houden in vrijheid en niet opnieuw onder een juk van slavernij te komen. De formulering verwijst naar Galaten 5:1. De drie talen weerspiegelen de landen die bij het project betrokken waren.
Het initiatief kwam van de Nederlandse ambassade in Tsjechië en de vereniging Sanctus Castulus, die zich inzet voor de terugkeer van verdwenen klokken naar Tsjechische kerken. De Oekraïense ambassade werd partner van het project. Huisman Czech Republic was hoofdsponsor.
De Bell of Freedom werd op 5 juni 2025 officieel aan de Praagse parochie overgedragen. Koningin Máxima was daarbij aanwezig, samen met de Tsjechische president Petr Pavel en first lady Eva Pavlová. Priester Tomáš Halík zegende de klok. Daarmee kreeg het project een vaste plaats in de kerk, ruim een jaar voordat de klok op de Oekraïense Onafhankelijkheidsdag werd geluid.
De plaatsing in de Kerk van de Allerheiligste Verlosser heeft ook een historische laag. Een van de oorspronkelijke klokken van de kerk werd tijdens de Eerste Wereldoorlog gevorderd en het metaal werd voor militaire doeleinden gebruikt. Het nieuwe project draait dat proces bewust om: oorlogsmateriaal wordt geen wapen, maar een kerkklok.
Dat maakt de Nederlandse betrokkenheid meer dan een praktische bijdrage van een gieterij. Het hele project werd mede vanuit de Nederlandse ambassade opgezet, terwijl het productieproces in Nederland plaatsvond. De klok draagt bovendien een Nederlandse tekst, zodat de herkomst van het initiatief ook zichtbaar blijft nadat het object in Praag een permanent leven is gaan leiden.
De klok verbindt daardoor drie plaatsen met elkaar. Oekraïne leverde het oorlogsmateriaal en de actuele betekenis. Tsjechië leverde de kerk, de stad en de historische context van een verloren klok. Nederland leverde de gieterij en een belangrijk deel van de organisatie. Die combinatie verklaart waarom juist de Nederlandse ambassadeur op 24 augustus samen met haar Oekraïense collega de klok luidde.
Onder de aanwezigen in Praag was ook de Oekraïense militair Viktoria ‘Runa’ Kovbasiuk, die met verlof in Tsjechië was en er hulp voor het leger inzamelde. Daarmee stond naast de diplomatieke symboliek ook de dagelijkse werkelijkheid van de oorlog letterlijk bij de kerk. Het materiaal in de klok verwees naar het front, terwijl een militair uit diezelfde oorlog tussen de bezoekers stond.
De bijeenkomst zelf bleef kleinschalig. Ongeveer zestig aanwezigen, twee volksliederen en een lange Oekraïense vlag vormden het publieke deel. Juist daardoor lag de nadruk sterk op de klok en haar verhaal, niet op een groot podiumprogramma. De 35e verjaardag van de Oekraïense onafhankelijkheid kreeg in Praag zo een herkenbaar en tastbaar middelpunt.
De klok blijft in Praag en wordt onderdeel van het normale leven van de kerk. Maar de herkomst van het metaal blijft zichtbaar en hoorbaar in het verhaal eromheen. Een in Nederland gegoten klok, deels gemaakt van resten van Russische wapens, heeft daarmee een vaste plaats gekregen in de Tsjechische hoofdstad en een nieuwe datum in haar geschiedenis: 24 augustus 2026.