Ponad sto restauracji z całego świata, w tym z Meksyku, Stanów Zjednoczonych, Kolumbii, Francji, Indii, Nigerii i Turcji, wzięło udział w tegorocznej edycji dnia „zapłać, ile możesz”. Inicjatywa polega na tym, że goście otrzymują pełne menu i standardową obsługę, ale sami decydują, ile zapłacą za posiłek i napiwek. Część osób płaci nawet w formie barteru – własnymi obrazami, domową salsą czy lekcjami ćwiczeń dla personelu. Napoje zwykle pozostają w regularnej cenie.
Pomysłodawcami akcji są Saqib Keval i Norma Listman, szefowie kuchni i współwłaściciele meksykańskiej restauracji Masala y Maíz w mieście Meksyk. To właśnie tam od ponad ośmiu lat organizowane są dni „Paga Lo Que Puedas”. W zeszłym roku para zaprosiła do współpracy inne restauracje i dołączyło do nich ponad dwadzieścia lokali, w tym trzy wyróżnione gwiazdkami Michelin. Teraz ich „globalny dzień gościnności” przekształca się w ruch, który – jak sami mówią – „opiera się na zaufaniu, dostępności i wypełnianiu sal gośćmi z lokalnej społeczności”.
Masala y Maíz zachęca kolejne restauracje do dołączenia i udostępnia uczestnikom specjalny przewodnik. Znajdują się w nim wskazówki dotyczące projektowania obsługi i tempa pracy, komunikacji z gośćmi, przygotowania zespołu i kwestii moralnych, a także aspekty finansowe, zaangażowanie społeczności oraz gotowe punkty do rozmów z mediami. Większość lokali biorących udział w tegorocznej edycji działa w Meksyku i Stanach Zjednoczonych, ale akcja obejmuje również placówki w innych krajach.
Wśród amerykańskich restauracji, które w tym roku oferują posiłki w systemie „zapłać, ile możesz”, znalazły się między innymi Bombera w Oakland w Kalifornii, Tokyo Record Bar w Nowym Jorku, Hellbender w dzielnicy Queens, Oyster Oyster w Waszyngtonie, Mera Kitchen Collective w Baltimore, Comadre Panadería i Lenoir w Austin, Ayu Bakehouse w Nowym Orleanie oraz 22 Moons Tea Room w Valrico na Florydzie. Pełna lista wszystkich uczestniczących lokali jest dostępna na stronie internetowej inicjatywy Pay What You Can.
Organizatorzy podkreślają, że akcja ma wymiar społeczny i buduje więzi między restauracjami a ich stałymi bywalcami. Dla wielu lokali to także sposób na przyciągnięcie nowych gości, którzy w codziennej bieganinie nie zawsze mogą pozwolić sobie na wizytę w restauracji. Dzień „zapłać, ile możesz” to okazja, by doświadczyć wysokiej jakości jedzenia i obsługi bez presji finansowej, a dla personelu – szansa na spotkanie z lokalną społecznością w wyjątkowej atmosferze.