Een vertrouwelijke bron in Bisjkek zegt dat Vladimir Poetin vlak voor zijn vertrek naar Vladivostok ongewoon bezorgd en angstig leek over de vlucht. De bron kon gebeurtenissen rond het einde van het bezoek aan de Kirgizische hoofdstad van buitenaf volgen en omschrijft de sfeer als duidelijk gespannener dan bij een gewone presidentiële verplaatsing.
De bron maakte geen deel uit van de Russische beveiliging en had geen toegang tot gesprekken tussen Poetin en de Federale Beschermingsdienst. Ook heeft de getuige Poetin niet horen zeggen dat hij bang was om te vliegen. De uitspraak over angst is dus een interpretatie van zichtbaar gedrag en van de gang van zaken rond het vertrek, geen vastgesteld feit over wat de Russische president dacht.
De timing is wel concreet. Op de avond van 1 september waarschuwde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky luchtvaartmaatschappijen, verzekeraars en landen die het Russische luchtruim blijven gebruiken. Hij zei dat Oekraïne geen burgerluchtvaart wil aanvallen, maar dat er meer Oekraïense drones boven Rusland zullen komen en dat de periode van vanzelfsprekend veilige Russische luchten voorbij is.
In dezelfde toespraak noemde Zelensky Vladivostok. Hij zei dat een andere wereldmacht Oekraïne eerder had gevraagd aanvallen in de richting van die stad tijdelijk te stoppen en dat Kyiv daarmee had ingestemd. Voor Poetin was die verwijzing direct relevant. Volgens openbare reisinformatie zou hij na de SCO-top en zijn persconferentie rechtstreeks van Bisjkek naar Vladivostok vliegen voor een programma in het Russische Verre Oosten en rond het Eastern Economic Forum.
Poetin hoorde nog vóór zijn vertrek over de Oekraïense waarschuwing. Tijdens zijn nachtelijke persconferentie in Bisjkek reageerde hij scherp. Hij zei dat een dergelijke verklaring als een vorm van staatsterrorisme kon worden gezien en dat Rusland zou reageren als zich tragedies zouden voordoen. Reuters meldde daarnaast dat Poetin erkende dat Oekraïense aanvallen in Rusland echte schade veroorzaken en dat drones een bijzonder probleem vormen.
Dat probleem heeft al gevolgen voor de luchtvaart. Tijdens een grote droneaanval op de regio Moskou in augustus werden vluchten op Moskouse luchthavens tijdelijk beperkt. Een drone hoeft een passagiersvliegtuig niet aan te vallen om vliegverkeer te verstoren. Alleen al de aanwezigheid van een onbekend object kan genoeg zijn om luchtruim tijdelijk te sluiten, vertrekkende toestellen vast te houden of routes te veranderen.
De beveiliging van Poetins verplaatsingen is bovendien al langer gericht op het verminderen van zichtbaarheid. Voormalig medewerker van de Federale Beschermingsdienst Gleb Karakulov vertelde aan Dossier Center dat de speciale presidentiële trein moeilijker via openbare informatiesystemen te volgen is dan een vliegtuig. Zijn verklaring zegt niet wat er die nacht in Bisjkek is besloten, maar laat wel zien waarom de route van de president zelf als veiligheidsinformatie wordt behandeld.
De bron in Bisjkek weet niet of extra maatregelen voor het luchtruim zijn gevraagd, of een andere route is besproken of dat uitstel aan de orde is geweest. Er zijn ook geen openbare aanwijzingen dat Poetin de vlucht wilde annuleren. Het Engelstalige officiële Kremlin-kanaal meldde later dat hij Bisjkek had verlaten en op de internationale luchthaven Manas werd uitgezwaaid door de Kirgizische president Sadyr Japarov.
De kern is daarom niet dat Poetins angst bewezen zou zijn. De kern is dat de waarneming van de bron samenviel met een uitzonderlijke reeks feiten. Zelensky waarschuwde voor meer drones, noemde de richting Vladivostok, Poetin reageerde nog vóór vertrek en erkende het droneprobleem, en daarna moest hij zelf het Russische luchtruim in.
Voor gewone reizigers vertaalt de droneoorlog zich vaak in vertragingen en gesloten luchthavens. In Bisjkek werd diezelfde onzekerheid ineens onderdeel van de route van de Russische president. Dat is de context waarin de getuige zegt angst te hebben gezien.