Finland heeft de bouw van ongeveer 200 kilometer grenshek langs de grens met Rusland afgerond. Het project is verspreid over tientallen locaties en vormt geen ononderbroken muur langs de volledige 1.340 kilometer lange oostgrens. De Finse grenswacht koos de trajecten waar de combinatie van risico, terrein en kost volgens haar de grootste operationele winst oplevert.
De nieuwe infrastructuur bestaat uit een hek van ongeveer 4,5 meter hoog, technische bewaking, een dienstweg en een vrijgemaakte strook van ongeveer 25 meter. Het systeem moet illegale grensoverschrijdingen niet alleen fysiek bemoeilijken, maar ook sneller zichtbaar maken. Alarmen moeten patrouilles naar de juiste plaats sturen, terwijl de dienstwegen de reactietijd verkorten.
De eerste proefstukken verschenen in 2023 in Imatra en Salla. De grote bouwfase liep van 2024 tot 2026, met vanaf augustus 2024 omvangrijke werkzaamheden in Nuijamaa in Zuidoost-Finland. Volgens de verdeling die Yle publiceerde ligt ongeveer 140 kilometer in het zuidoosten, 35 kilometer in Noord-Karelië en 25 kilometer in Kainuu, Koillismaa en Lapland.
Bij de officiële oplevering kwam ook een lagere eindraming naar buiten. De Finse grenswacht rekent nu op 356 miljoen euro, tegenover een oorspronkelijke begroting van 378 miljoen. In eerdere berichtgeving werd de projectprijs vaak afgerond op ongeveer 380 miljoen euro. De uitvoering was groot: honderden bedrijven waren betrokken, op piekdagen waren circa 600 werknemers en 150 machines actief en grondregelingen raakten ongeveer duizend eigenaars.
De investering is rechtstreeks verbonden met de veiligheidsbreuk die Finland sinds 2022 ervaart. Na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne werd Finland lid van de NAVO. In 2023 ontstond bovendien druk aan de oostgrens toen meer dan 1.300 asielzoekers en migranten via Rusland arriveerden zonder de documenten die normaal voor binnenkomst nodig zijn. Finland beschouwt dat als geïnstrumentaliseerde migratie.
Minister van Binnenlandse Zaken Mari Rantanen zei maandag nabij Nuijamaa dat Finland later kan onderzoeken of bijkomende stukken moeten worden omheind. Ze koppelde dat meteen aan een Europese financieringsvraag. Volgens haar hebben lidstaten aan de oostgrens van de EU meer steun nodig wanneer ze dergelijke infrastructuur bouwen. Voor België is dat vooral een institutionele discussie: de beveiliging van Schengen gebeurt aan nationale grenzen, maar de kosten en gevolgen raken de hele zone zonder binnengrenscontroles.
Het hek is slechts één deel van het Finse antwoord. De regering stelde op 3 september voor om de tijdelijke wet tegen geïnstrumentaliseerde migratie te verlengen tot 31 december 2028. Die wet kan onder strikte voorwaarden bijzondere maatregelen mogelijk maken wanneer de nationale veiligheid wordt bedreigd. De inhoud zou niet wijzigen.
Dat jaartal geldt niet als einddatum voor de sluiting van de grens. De landgrensovergangen met Rusland zijn sinds 15 december 2023 onafgebroken gesloten en blijven volgens een afzonderlijk regeringsbesluit gesloten tot nader order. De fysieke barrière, de gesloten grensposten en de noodwet zijn dus drie verschillende instrumenten.
Nu de bouwmachines verdwijnen, begint de evaluatie van het systeem zelf. Finland zal moeten beoordelen waar het hek daadwerkelijk crossings verhindert of vertraagt, hoe de technische bewaking functioneert en of verdere uitbreiding nodig is. Als die vraag op tafel komt, zal tegelijk blijken hoeveel solidariteit de EU financieel wil verbinden aan de beveiliging van haar oostelijke buitengrens.