Finland heeft ongeveer 200 kilometer grenshek langs de oostgrens met Rusland voltooid. De kern van het project is dat Finland niet de volledige grens van circa 1.340 kilometer heeft dichtgezet, maar tientallen stukken heeft gekozen waar een fysieke barrière volgens de grenswacht operationeel het meeste effect heeft.
Op die plekken bestaat het systeem uit meer dan staal en draad. Het hek is ongeveer 4,5 meter hoog en wordt gecombineerd met technische bewaking, een dienstweg voor patrouilles en een vrijgemaakte strook van ongeveer 25 meter. Een ongeoorloofde grenspassage moet daardoor sneller worden opgemerkt, de persoon wordt vertraagd en een patrouille kan via de dienstweg dichter bij de locatie komen.
De eerste proeftrajecten werden in 2023 bij Imatra en Salla gebouwd. De hoofdfase liep van 2024 tot 2026. In Nuijamaa, een belangrijke grenslocatie in het zuidoosten, begon het grootschalige werk in augustus 2024. Volgens Yle ligt ongeveer 140 kilometer van de nieuwe barrière in Zuidoost-Finland, 35 kilometer in Noord-Karelië en nog eens 25 kilometer verspreid over Kainuu, Koillismaa en Lapland.
Bij de oplevering is ook de officiële kostenraming bijgesteld. Waar eerder vaak een bedrag van ongeveer 380 miljoen euro werd genoemd, schat de Finse grenswacht de totale kosten nu op 356 miljoen euro. Dat is 22 miljoen onder het oorspronkelijke budget van 378 miljoen. Honderden bedrijven werkten mee; op drukke dagen waren ongeveer 600 mensen en 150 machines actief. Voor grondgebruik en compensatie moest met circa duizend landeigenaren worden onderhandeld.
De politieke aanleiding ligt in de verslechterde veiligheidssituatie na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022 en in de migratiedruk aan de Finse oostgrens in 2023. Meer dan 1.300 asielzoekers en migranten kwamen toen via Rusland bij de Finse grens aan zonder de normaal vereiste documenten. Finland spreekt van geïnstrumentaliseerde migratie en sloot uiteindelijk de landgrensposten.
Minister van Binnenlandse Zaken Mari Rantanen zei maandag bij Nuijamaa dat later opnieuw kan worden beoordeeld of meer grensdelen een hek nodig hebben. Ze pleitte daarnaast voor Europese financiering voor lidstaten aan de oostgrens van de EU. De discussie gaat daardoor niet alleen over Finse infrastructuur, maar ook over de vraag hoeveel de EU gezamenlijk wil betalen voor de beveiliging van haar buitengrens.
Twee andere maatregelen moeten van het hek worden onderscheiden. De regering heeft op 3 september voorgesteld de tijdelijke wet tegen geïnstrumentaliseerde migratie, vaak de grensveiligheidswet genoemd, zonder inhoudelijke wijziging te verlengen tot en met 31 december 2028. Dat voorstel gaat over wettelijke bevoegdheden en is geen einddatum voor de sluiting van de grens.
De landgrensposten met Rusland blijven op basis van een apart besluit juist voor onbepaalde tijd gesloten. Ze zijn sinds 15 december 2023 onafgebroken dicht. Daarmee bestaat het Finse grensbeleid nu uit drie lagen: een fysieke barrière op geselecteerde risicoplekken, een gesloten netwerk van landgrensposten en een wetgevend vangnet voor een eventuele nieuwe migratieoperatie.
Nu de bouw is afgerond, verschuift de aandacht van kilometers en bouwmachines naar werking in de praktijk. De volgende beslissing wordt niet genomen omdat de kaart nog lege stukken toont, maar op basis van de vraag of het 200 kilometer lange systeem de risico’s voldoende beheerst en of Brussel bereid is mee te betalen wanneer Finland uitbreiding nodig acht.