Wie alleen naar de plaats van winning kijkt, ziet Rusland als een middelgrote uraniumproducent. In 2024 werd in Rusland 2.738 ton uranium gewonnen, ongeveer 4,5 procent van de wereldproductie van 60.213 ton. Het Britse Centre for Strategic Advantage rekent anders. Het kijkt naar eigendom, deelnemingen en invloed op mijnbouwprojecten buiten de Russische grens.
Met die methode kwam de Russische positie in 2024 volgens CSA al in de buurt van een kwart van de mondiale mijnbouwcapaciteit. In een basisscenario kan dat aandeel in 2040 oplopen tot ongeveer 36 procent, mits afgesproken, ontwikkelde en toekomstige projecten doorgaan en hun verwachte productie halen. Het cijfer is dus geen vaststaande voorspelling. Vergunningen, politieke besluiten, investeringen en wijzigingen in joint ventures kunnen de uitkomst sterk veranderen. Het gaat om een mogelijke structuur van de markt, niet om gegarandeerde Russische productie.
Kazachstan is de belangrijkste schakel. Het land produceerde in 2024 23.270 ton uranium, circa 39 procent van het wereldtotaal. Uranium One, eigendom van Rosatom, heeft belangen in verschillende grote Kazachse projecten samen met Kazatomprom. De World Nuclear Association schrijft voor 2024 5.829 ton buitenlandse productie toe aan Uranium One. In een landenstatistiek is dat Kazachstaans uranium; in een eigendomsanalyse telt de Russische staatsgroep mee.
Ook in Afrika probeert Uranium One toekomstige posities op te bouwen. De status verschilt per land. Mkuju River in Tanzania is een ontwikkelingsproject waar in juli 2025 een proefinstallatie voor verwerking is gestart; commerciële mijnbouw is er nog niet. In Namibië gaat het om geologische exploratie in het Aranos-bekken. In Niger tekende Uranium One in december 2025 een memorandum met staatsbedrijf TNUC over vergunningen, exploratie en mogelijke toekomstige mijnen. Dat is geen bewijs dat Rusland de huidige Nigerese productie beheerst.
Voor de Europese markt is de relevantie vooral economisch. De EU wil via REPowerEU af van Russische afhankelijkheden in de nucleaire keten. Toch kwam er volgens voorlopige cijfers van de Europese Commissie in 2025 nog bijna 2.900 ton Russisch uranium in verrijkte vorm of als splijtstof de Unie binnen. Bovendien is de westerse capaciteit voor conversie en verrijking beperkt en duurt uitbreiding jaren. Een politieke keuze voor diversificatie moet dus worden gevolgd door fysieke investeringen.
Dat maakt de grondstofkant belangrijk. Een elektriciteitsbedrijf kan een andere verrijker kiezen, maar heeft nog altijd natuurlijk uranium nodig. Als de eigendom van mijnen geconcentreerd raakt bij bedrijven uit één geopolitiek blok, verschuift het risico naar voren in de keten. Andersom betekent een Russisch minderheidsbelang niet dat Moskou onbeperkt over een mijn kan beschikken; nationale regels en partners blijven van invloed.
De combinatie van lange ontwikkeltijden en geconcentreerde productie maakt dit een structureel vraagstuk. Een nieuwe mijn vergt jaren van onderzoek, vergunningen en investeringen. Daardoor hebben contracten en deelnemingen die nu worden vastgelegd gevolgen tot ver in de jaren dertig. Wie pas reageert wanneer een tekort of politieke crisis zichtbaar wordt, kan niet snel extra productie creëren.
De 36 procent is daarom vooral een waarschuwing over marktstructuur. Nieuwe mijnen, andere investeerders of gewijzigde afspraken in Kazachstan kunnen het Russische aandeel veel lager maken. Maar zonder voldoende alternatieven kan de concentratie toenemen terwijl Europa juist andere delen van de nucleaire keten probeert los te maken van Rusland. De beslissingen over financiering en eigendom die nu worden genomen, bepalen mede hoe kwetsbaar de Europese markt in het volgende decennium zal zijn.